33 yıl önce Sırp suçlular Saraybosna'nın sembolünü ateşe verdi

Haber: saff/ba
Ayrıntılı bilgi: M. Tevfik Yücesoy 

- Bosna Hersek Saraybosna’nın simgesi ve Avusturya-Macaristan döneminin en temsili ve güzel binalarından biri olan Saraybosna Belediye Binası, Saraybosna kuşatması sırasında defalarca bombalandı ve 25 Ağustos 1992'de Sırp Cumhuriyeti Ordusu mevzilerinden atılan top mermileri, binanın iç kısmının tamamen yandığı büyük bir yangına yol açtı.

- Bosna-Hersek'teki savaştan önce Bosna-Hersek Ulusal ve Üniversite Kütüphanesi (NUBBH) olan ve öğrenciler ile bilgiye meraklı tüm insanların buluşma yeri olan belediye binası, 25 Ağustos'ta sadece birkaç saat içinde yandı ve bununla birlikte Bosna-Hersek'in yazılı hazineleri geri dönülmez bir şekilde yok oldu.

- Kütüphane koleksiyonunun neredeyse yüzde 80'i, iki milyon kitap, dergi ve Bosna-Hersek tarihine tanıklık eden paha biçilmez değerdeki el yazmaları yangında yandı.

- Vatandaşlar ve çalışanlar koleksiyonun bir kısmını kurtarmaya çalışsa da, Belediye Binası'nı saran yangını kontrol altına almak neredeyse imkânsızdı. 

- Ayrıca, Saraybosna çevresindeki tepelerde bulunan Sırp Cumhuriyeti Ordusu mevzilerinden sürekli açılan keskin nişancı ateşi de bir diğer sorundu.

- 25 Ağustos 1992, tüm Saraybosnalılar ve Belediye Binası'nın şehrin bir simgesi ve bir tür bilgi merkezi olduğu tüm insanlar için duygusal açıdan en zor günlerden biriydi.

- Dost ve ortakların güçlü anlayış ve dayanışması sayesinde Belediye Binası yenilendi ve 9 Mayıs 2014'te, Avrupa Günü ve Faşizme Karşı Zafer Günü'nde törenle açıldı.

- Savaş sonrası restorasyonu 18 yıl sürmüş ve medeniyetlerin buluşmasının bu dünya sembolü, özgün ve lüks haliyle küllerinden yeniden doğmuş, meydan okurcasına dimdik ayakta kalmıştır. Bu aynı zamanda Saraybosna şehri ve Bosna-Hersek devleti için de bir zaferdi.

- Şu anda olağanüstü değerde ve nadir bulunan kitap ve el yazmalarına ev sahipliği yapan yapı, Saraybosna şehri ve Bosna-Hersek devleti için bir kültür, sanat ve ekonomi multimedya merkezidir. 

- ⁠Konserler, edebiyat akşamları, sergiler, sunumlar, konferanslar, kongreler, sempozyumlar, resepsiyonlar, yıldönümleri ve düğünler burada düzenlenmektedir.

- 2006 yılında, Bosna-Hersek Ulusal Anıtlarını Koruma Komisyonu, Belediye Binası'nı Bosna-Hersek'in ulusal anıtı ilan etmiştir.

ℹ️ 📝 

*Saraybosna Belediye Binası (Vijećnica)*, Bosna-Hersek’in en değerli sembolik yapılarından biridir. Hem *mimari zarafeti* hem de *trajik kahredici geçmişiyle* BH  tarihindeki en çarpıcı yapılar arasındadır.

---

*1. Mimari ve Tarihçesi*

- *İnşa Yılı*: 1892’de inşasına başlandı, 1896’da tamamlandı.
- *Mimar*: Alexander Wittek başlattı, ancak tamamlanmasını Ćiril Iveković sağladı.
- *Stil*: *Neo-Moorish* (Osmanlı ve Endülüs Arap mimarisinin karışımı).
- *Amaç*: Başlangıçta Saraybosna Belediye Binası olarak kullanıldı.

---

*2. Kütüphane Olarak Kullanımı*

• 
  - *2. Dünya Savaşı’ndan sonra* bina, Bosna-Hersek Ulusal ve Üniversite Kütüphanesi (Nacionalna i univerzitetska biblioteka BiH) olarak kullanılmaya başlandı.
  - *2 milyonun üzerinde eser* barındırıyordu:
    - Nadir el yazmaları
    - Osmanlı arşiv belgeleri
    - Latin, Arap, Kiril alfabeleriyle yazılmış kitaplar
• ---

*3. Yakılması – 1992*

- *Tarih*: 25-26 Ağustos 1992 gecesi
- *Saldırganlar*: Sırp Cumhuriyeti Ordusu (VRS), Saraybosna kuşatması sırasında binayı top atışına tuttu.
- *Sonuç*:
  - Yaklaşık *1.5 milyon kitap ve belge* yok oldu.
  - Bosna’nın *kültürel hafızası*na büyük bir darbe indirildi.
  - Bu olay, *“bilgi soykırımı” (memoricide)* olarak tanımlandı.