Batı Balkanlarda Zorunlu Askerlik Yeniden Gündemde

Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'ya karşı geniş çaplı işgal harekâtını başlatmasının ardından Avrupa'nın güvenlik dengeleri köklü biçimde değişti. Kıta genelinde artan güvenlik endişeleri, birçok ülkede zorunlu askerlik hizmetinin yeniden gündeme gelmesine neden oldu.

Avrupa ülkeleri savunma bütçelerini artırırken, ordularını güçlendirmek ve yeni savunma modelleri geliştirmek için yatırımlarını hızlandırıyor. Aynı eğilim, Avrupa Birliği üyeliğini hedefleyen Batı Balkan ülkelerinde de dikkat çekiyor.

Sırbistan, gelecek yılın Mart ayından itibaren 75 gün sürecek zorunlu askerlik uygulamasını yeniden hayata geçireceğini açıkladı.

Kosova ise Finlandiya'nın "toplumsal savunma" modelini örnek alarak kapsamlı bir savunma sistemi oluşturmayı hedefliyor.

Avrupa Birliği'nin en yeni üyelerinden Hırvatistan da Mart 2026 itibarıyla zorunlu askerlik hizmetini yeniden başlattı. İki aylık temel askerlik eğitiminin devlete yıllık maliyetinin yaklaşık 20 milyon euro olduğu belirtilirken, askere alınanlara aylık 1.100 euro ödeme yapılıyor. Ayrıca katılımcılar çalışma süresi hakkı kazanırken, yiyecek ve ulaşım giderleri de devlet tarafından karşılanıyor.

Askerlik yapmayı reddedenler için ise iki kat daha uzun süren ve daha düşük ücret ödenen sivil hizmet seçeneği bulunuyor.

Bosna Hersek ise profesyonel ordu sistemini sürdürmeye devam ederken, aynı zamanda bir yedek kuvvet oluşturulmasını da değerlendiriyor.

Uzmanlar, zorunlu askerlik uygulamasının özellikle gençlerin hayatındaki önemli bir dönemi etkilediğine dikkat çekiyor.

Bosna Hersekli askeri analist Dean Dzebiç, zorunlu askerliğin yalnızca üniforma giydirmekten ibaret olmadığını belirterek, bunun toplumsal ve kültürel sonuçları olan bir süreç olduğunu söyledi.

Xhebiq, Hür Avrupa Radyosu’na yaptığı değerlendirmede, "Bu, tüm toplum için sosyolojik ve kültürel bir meydan okumadır. Çünkü bir anlamda toplumun tamamını militarize eder. Özellikle Z kuşağından söz ettiğimizde, gençleri TikTok'tan, ailelerinden ve evlerinden uzaklaştırıp üniforma giydiriyorsunuz." ifadelerini kullandı.

Analiste göre, Hırvatistan'da sosyal medyada birçok genç, askerlik sırasında telefonlarını, PlayStation'larını, video oyunlarını ve sivil yaşamda geride bıraktıkları günlük alışkanlıklarını özlediklerini dile getiriyor.