Cumhurbaşkanı Shiroka-Pula Yasayı Meclise Geri Göndermek İçin Cuma Gününe Kadar Süresi Var

Kosova Demokrasi Enstitüsü (KDI) araştırmacısı Eugen Cakolli, Cumhurbaşkanı Justina Shiroka-Pula’nın Özel Mahkemeler Yasası’nı yeniden değerlendirilmek üzere Meclise geri gönderme ihtimaline ilişkin anayasal ve parlamenter prosedürleri açıkladı. Cakolli, yasanın onaylanması veya yeniden görüşülmek üzere Meclise iade edilmesi için tanınan sürenin 23 Ekim Cuma günü sona ereceğini belirtti.

Cakolli’ye göre cumhurbaşkanı, “askıya alıcı veto” olarak bilinen mekanizma aracılığıyla bir yasayı yeniden değerlendirilmek üzere Meclise geri gönderme hakkına sahip. Ancak bu yetkinin, Kosova’nın veya toplulukların meşru çıkarlarının olası ihlaline ilişkin somut itirazlara dayanması gerekiyor.

Cakolli, “Cumhurbaşkanı, yasanın yayımlanmasını geçici olarak durduran ve askıya alıcı veto olarak bilinen mekanizma aracılığıyla bir yasayı yeniden değerlendirilmek üzere Meclise geri gönderebilir.” açıklamasında bulundu.

Bu hakkın, yasanın cumhurbaşkanına ulaşmasından itibaren sekiz gün içinde kullanılması gerektiğini vurgulayan Cakolli, cumhurbaşkanının bu süre içerisinde karar vermemesi durumunda yasanın cumhurbaşkanlığı kararnamesi olmaksızın da yayımlanmış sayılacağını ve Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından yürürlüğe gireceğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Shiroka-Pula’nın Özel Mahkeme Yasası’nı Meclise geri göndermesi halinde, milletvekillerinin yasayı tüm milletvekillerinin çoğunluğuyla yeniden kabul edebileceğini belirten Cakolli, bunun için en az 61 oy gerektiğini kaydetti.

Cakolli, “Yasanın geri gönderilmesi durumunda Meclis, bu kez tüm milletvekillerinin çoğunluğunu, yani en az 61 kabul oyunu sağlayarak yasayı yeniden onaylayabilir ve vetoyu aşabilir.” dedi.

Cakolli’ye göre bu oylamanın ardından yasa yayımlanmış sayılacak ve cumhurbaşkanının aynı yasayı ikinci kez geri gönderme yetkisi bulunmayacak.

Bununla birlikte Cakolli, cumhurbaşkanının itiraz ettiği maddelerin Meclis tarafından değiştirilmek istenmesi halinde ortaya çıkabilecek usul belirsizliklerine de dikkat çekti.

Önceki Meclis İçtüzüğü’nün cumhurbaşkanının dile getirdiği itirazların düzeltilmesine açıkça imkân tanıdığını belirten Cakolli, mevcut içtüzüğün ise yalnızca veto kararının aşılmasına ilişkin prosedürü düzenlediğini, maddelerin nasıl değiştirileceğini ayrıntılı biçimde açıklamadığını söyledi.

Cakolli’ye göre Meclisin itiraz edilen maddeleri düzeltme imkânına sahip olması gerekiyor. Çünkü yasanın geri gönderilmesinin temel amacı, yeniden değerlendirme yapılması ve cumhurbaşkanının itirazlarının ele alınmasıdır.

Cakolli, “Özel Mahkeme Yasası geri gönderilirse Mevzuat Komisyonunun, raporu genel kurul oturumu için hazırlamak üzere yasayı teslim aldığı tarihten itibaren dört haftası bulunuyor. Komisyon, incelemesini daha erken de tamamlayabilir.” ifadelerini kullandı.

Cakolli ayrıca Mevzuat Komisyonunun içtüzüğü yorumlamasının, yasanın yeniden genel kurul gündemine alınmasından önce olası değişikliklerin önerilmesi ve oylanmasına ilişkin prosedürün açıklığa kavuşturulmasına yardımcı olabileceğini belirtti.

Geçmiş uygulamalara da değinen Cakolli, Kosova cumhurbaşkanlarının bugüne kadar en az sekiz yasayı yeniden değerlendirilmek üzere Meclise geri gönderdiğini hatırlattı.

Bu vakaların dördünün eski Cumhurbaşkanı Atifete Jahjaga’nın, ikisinin eski Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi’nin, diğer ikisinin ise eski Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani’nin görev döneminde yaşandığını belirtti.

Jahjaga döneminde, Kosova Güvenlik Gücü (KGG) mensuplarının emeklilik haklarıyla ilgili yasanın geri gönderilmesi üzerine yaşanan bir uyuşmazlığın Anayasa Mahkemesi'ne taşındığını hatırlatan Cakolli, mahkemenin cumhurbaşkanının yasaları geri gönderme yetkisinin sınırlarını açıklığa kavuşturduğunu ifade etti.

Cakolli’nin değerlendirmesine göre, cumhurbaşkanı Justina Shiroka-Pula’nın Özel Mahkeme Yasası’nı onaylayıp yayımlayacağı mı, yoksa anayasal yetkisini kullanarak yeniden değerlendirilmek üzere Meclise mi göndereceği cuma gününe kadar netlik kazanacak.