Dört Yıl Sonra Sırp Hâkimlerin Kosova'nın Kuzeyine Dönmesi Bekleniyor

Kosova'nın kuzeyinde görev yapan Sırp hâkimler ve adliye personelinin toplu istifalarının üzerinden yaklaşık dört yıl geçtikten sonra, bir kısmının yeniden adalet sistemine dönmesi bekleniyor. 1 Eylül'den itibaren yaklaşık 16 hâkimin görevine dönmesi öngörülüyor, ancak sürecin uygulanması ve yargı kurumlarına duyulan güvenin yeniden tesis edilmesi konusunda soru işaretleri bulunuyor.

Bu beklenti, Demokratik Kültür Savunuculuk Merkezi (ACDC) İcra Direktörü Duşan Radaković tarafından, Kuzey Mitroviça'da düzenlenen "Kosova'nın Kuzeyinde Yargı: Güncel Zorluklar ve Kurumsal Gelişim Perspektifleri" başlıklı konferansta dile getirildi.

Radaković, Kosova Yargı Konseyi temsilcileriyle hâkimler ve adliye personelinin dönüş sürecine ilişkin görüşmeler yapıldığını, sürecin karşılaşabileceği zorlukların da ele alındığını söyledi.

Radaković, şu ifadeleri kullandı:

"Benim beklentim, insanların 1 Eylül'de görevlerine dönmesidir. Bu benim kişisel değerlendirmem. Bilginiz olsun diye söyleyeyim; görevlerine dönmek ve istifalarını geri çekmek istediklerini bildiren e-postaları Kosova Yargı Konseyi'ne gönderdiler. 6 Kasım 2022'de 130 kişi istifa etmişti. Bunlardan daha küçük bir grup başvuruda bulundu. Örneğin, daha önce görev yapan 24 hâkimden yalnızca 16'sı geri dönebilecek. İki hâkimin istifası siyasi faaliyetleri nedeniyle kabul edildi. Bazıları emekli oldu, bazıları ise hayatını kaybetti. Şu anda geri dönmesi beklenen 16 hâkim bulunuyor."

Avukat Şükri Syla, istifaların resmen onaylanmamış olmasının, bu kişilerin geri dönüşü için hukuki bir zemin oluşturduğunu belirtti:

"İstifalarının kabul edilmemiş olması, geri dönüşleri için kapıyı açık bırakmıştır."

Buna karşılık avukat Ljubomir Pantović, 1 Eylül'de dönüşün gerçekleşeceğine dair beklentilere temkinli yaklaştı:

"Ben iyimser değilim ve bu olumlu haberlere, özellikle de 1 Eylül tarihine inanmıyorum. Geri dönmeye hazır olduğu söylenen bu 15-16 hâkimin neden şimdi böyle bir karar aldığına ilişkin bugüne kadar hiçbir açıklama yapılmadı."

Kosova Demokratik Enstitüsü (KDI) temsilcisi Gëzim Shala ise asıl önemli konunun yalnızca hâkim ve savcı sayısını artırmak olmadığını, vatandaşların adalet sistemine olan güveninin yeniden sağlanması gerektiğini vurguladı:

"Kosova Yargı Konseyi ve Savcılık Konseyi, hâkim ve savcı sayısındaki ciddi azalmaya rağmen dosya yükünü bir ölçüde yönetmeyi başardı. Ancak önemli olan sadece sayıların artması ya da istatistiklerin iyileşmesi değildir. Esas mesele adalete erişim ve adalet sistemine duyulan güvendir."

Sırp topluluğundan hâkimler, savcılar ve polis memurları, Kasım 2022'de, Kosova Hükûmeti'nin araçların RKS plakalarına yeniden kaydedilmesi yönündeki kararını protesto etmek amacıyla toplu istifa etmişti. Yaklaşık 130 adalet sistemi çalışanı ile yüzlerce polis memuru kurumlarından ayrılmış, kuzeydeki mahkemelerdeki çok sayıda kadro ise hâlen boş kalmış durumda.