2060 yılı projeksiyonlarına göre Kosova'da ortalama yaşın 49'a ulaşması bekleniyor. Belediye profillerine göre ise Priştine en yüksek kentleşme oranına sahip belediye olmaya devam ederken, Dragaş en kırsal nüfusa sahip belediye olarak öne çıkıyor.
Bu veriler, Kosova İstatistik Ajansı (ASK) tarafından bugünü ilk kez yayımlanan 2060 yılına kadar nüfus projeksiyonları ile belediye profilleri raporlarının tanıtımında paylaşıldı.
Tanıtıma katılan Yerel Yönetim ve Kamu Yönetimi Bakan Yardımcısı Vekili Agon Batusha, istatistiksel verilerin hem merkezi hem de yerel düzeyde politika oluşturma ve karar alma süreçleri açısından hayati önem taşıdığını söyledi.
Batusha, "Hepimiz biliyoruz ki istatistikler ve veriler olmadan hiçbir karar tam anlamıyla sağlıklı olamaz. Doğru ve ayrıntılı veriler yalnızca hükümet ve bakanlıklar için değil, özellikle vatandaşlara doğrudan hizmet veren belediyeler ve kamu kurumları için de doğru kararların alınmasında vazgeçilmezdir. Kosova İstatistik Ajansı'nın yaptığı bu çalışma, belediye başkanlarının ve yerel yönetimlerin daha kaliteli hizmet planlamasını önemli ölçüde kolaylaştıracaktır." dedi.
Bu iki raporun hazırlanmasına iki yabancı uzman da katkı sağladı. Bunlardan biri olan Eduardo Jongstra, analizlerin yerel karar vericiler tarafından kolay anlaşılabilecek şekilde hazırlandığını belirtti. Jongstra, kentleşme ve göçte yaşanan değişimlerin iki nüfus sayımı arasındaki farklılıkların temel nedenlerinden biri olduğunu ifade etti.
Jongstra, "Göstergeleri belirlerken iki temel ölçütümüz vardı. Birincisi, analizlerin istatistik ya da demografi bilgisi olmayan kişiler tarafından da kolayca anlaşılabilmesi gerekiyordu. Çünkü bu çalışma esas olarak yerel yöneticiler için hazırlandı. İkincisi ise yerel kalkınmayı desteklemek amacıyla karar vericilere yol gösterecek nitelikte olmasıydı. En dikkat çekici değişiklikler insanların hareketliliğinden kaynaklanıyor. Bunun iki boyutu var: kırsaldan kentlere yönelen iç göç ve uluslararası göç. Kosova'nın yoğun göç veren bir ülke olduğunu hepimiz biliyoruz; insanlar sürekli yurt dışına gidip geri dönüyor." diye konuştu.
Diğer uzman Tomas Kucera ise doğurganlık, ölüm oranları, göç ve nüfus yapısındaki değişimlerin zaman içinde biriktiğini, bu nedenle gelecekteki nüfus gelişimine ilişkin gerçekçi bir bakış açısına ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
Kucera, ulusal nüfus projeksiyonlarının doğum, ölüm, nüfus sayımı ve uluslararası göç verileri sayesinde hazırlanabildiğini; ancak belediye düzeyinde iç ve dış göçe ilişkin güvenilir verilerin eksik olması nedeniyle tam kapsamlı projeksiyonların yapılamadığını açıkladı.
ASK İcra Direktörü Avni Kastrati, 2011 ve 2024 yıllarına ait istatistikleri karşılaştırarak 2060 yılına yönelik projeksiyon raporunu tanıttı. Rapora çevrim içi olarak da erişilebileceğini belirten Kastrati, yeni projeksiyonların nüfusun kademeli olarak yaşlanacağını ve doğal nüfus artışının azalacağını gösterdiğini söyledi.
Kastrati, bu projeksiyonların kesin bir gelecek tahmini olmadığını, mevcut verilere dayanılarak hazırlanan olası senaryolar olduğunu vurgulayarak şöyle konuştu:
"Bu rapor geleceği kesin olarak öngören bir belge değildir. Çeşitli faktörler gelişmeleri değiştirebilir. Mevcut eğilimler devam ederse demografik gelişimin hangi yönde ilerleyebileceğini göstermektedir. Daha eğitimli bir toplum oluşturabilir, göçü daha iyi yönetebilir, diasporanın katkısını artırabilir ve yaşam koşullarını iyileştirebilirsek demografik eğilimler bugün öngörülenden farklı olabilir. Bu nedenle rapor değişmez bir tahmin olarak değil, stratejik planlama için bir rehber olarak değerlendirilmelidir."
ASK uzmanlarından İdriz Shala ise Belediye Profilleri raporunu tanıttı. Shala, raporun her belediye için 43 temel gösterge, sektörel analizler ve tematik haritalar içerdiğini; bunun da belediyeler arasındaki gelişmişlik farklarının ve yatırım ihtiyaçlarının belirlenmesine yardımcı olduğunu söyledi.
Shala'nın verdiği bilgilere göre, Priştine yaklaşık 227 bin nüfusuyla Kosova'nın en büyük belediyesi olmayı sürdürüyor ve ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 13-14'ünü oluşturuyor. Priştine'yi sırasıyla Prizren, Ferizaj, Gilan, İpek (Peja) ve Yakova (Gjakova) izliyor. En küçük belediyeler ise Kllokot, Ranillug ve Parteş olarak sıralanıyor.
Shala ayrıca demografik değişimlerin ve göçün işsizlik yapısını da etkilediğini belirterek, Kosova'da genç işsizliğinin Avrupa Birliği ortalamasına kıyasla hâlâ yüksek seviyede olduğunu ifade etti.
"Büyüyen göç hareketi işsizliğin yapısını değiştirdi. Genç işsizliği piramidi giderek daralırken üst yaş grupları genişliyor; bu da yaşlı nüfusun arttığını gösteriyor. Avrupa Birliği ile karşılaştırıldığında Kosova'da genç işsizliği hâlâ oldukça yüksektir. Aynı zamanda eğitim düzeyinde önemli iyileşmeler yaşanıyor. 2012-2014 döneminde ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu işsizlerin oranı yüzde 49,5'ten yüzde 52,4'e yükseldi. Bu durum ülkedeki eğitim seviyesinin belirgin şekilde geliştiğini göstermektedir." dedi.
Shala, verilerin eğitim düzeyinde ve konut koşullarında da iyileşmelere işaret ettiğini, temel altyapı hizmetlerine erişimin arttığını belirterek, bu göstergelerin yerel kalkınma planlarının hazırlanması ve kamu politikalarının oluşturulmasında temel alınması gerektiğini sözlerine ekledi.
