Kosova Ombudsmanı'ndan Yargı Harçları Uyarısı: Adalete Erişim Engellenebilir

Kosova Ombudsmanı, yargı harçları sisteminin yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulundu. Ombudsman, harçlardaki artışın vatandaşlar açısından mali engeller oluşturabileceğini ve adalete etkin erişim hakkını zedeleyebileceğini belirtti.

Ombudsman tarafından perşembe günü yayımlanan görüşte, Yargı Harçlarının Birleştirilmesine ilişkin 03/2025 sayılı İdari Talimat'ın vatandaşların adalete erişimi üzerindeki etkisi ele alındı.

Görüşte, Kosova Yargı Konseyi'nin (KGJK) yargı harçları sistemini belirleme yetkisine sahip olduğu, ancak bu yetkinin anayasal güvenceler ve orantılılık ilkesi doğrultusunda kullanılması gerektiği vurgulandı.

Ombudsman'ın en önemli endişelerinden biri, yargı harçlarından elde edilen gelirlerin doğrudan yargı sisteminin bütçesine aktarılmaması oldu.

Açıklamada, “03/2025 sayılı İdari Talimat ile belirlenen yargı harçları, doğrudan yargı sisteminin bütçesine değil, Kosova Cumhuriyeti bütçesine aktarılıyor. Bu durum, harçlardaki artış ile yargı sisteminin işleyişinin iyileştirilmesi arasındaki bağlantıyı zayıflatıyor” denildi.

Bu nedenle harçlardaki artışın gerekliliği ve orantılılığının ayrıca gerekçelendirilmesi ve vatandaşların adalete etkin erişimi üzerindeki etkisinin somut değerlendirmelere dayandırılması gerektiği belirtildi.

Ombudsman, vatandaşların yalnızca dava açarken değil, hukuki yollara başvururken de ek ücret ödemek zorunda kalmasının yaratabileceği sorunlara dikkat çekti.

Görüşte, “Harçlardaki önemli artış, hukuki başvurular için getirilen ek ödemeler ve bu ödemelerin yapılmamasının sonuçları, orantısız engeller oluşturabilir” değerlendirmesine yer verildi.

Bu durumun özellikle harçlardan muafiyet mekanizmalarına veya ücretsiz adli yardıma erişimi bulunmayan vatandaşları daha fazla etkileyebileceği kaydedildi.

Yargı harçları ne kadar arttı?

KGJK tarafından bu yılın başında duyurulan yeni düzenleme, bazı yargı işlemlerinde harçların önemli ölçüde artırılmasını beraberinde getirdi.

1.000 euroya kadar olan davalarda: Önceden 20 avro olan harç, yeni düzenlemeyle 0-5.000 euro arasındaki davalar için 60 euroya çıkarıldı.

50.001-100.000 euro arasındaki davalarda: Harç 150 eurodan 300 euroya yükseltildi.

Zilyetliğe müdahalenin önlenmesine ilişkin davalarda: Harç 50 eurodan 100 euroya çıkarılarak iki katına yükseltildi.

Delilin güvence altına alınması talebinde: Ücret 30 eurodan 100 euroya yükseldi.

Harç artışları Kosova Ticaret Mahkemesi'ndeki davaları da kapsıyor. Buna göre, 25.000 euroya kadar olan ticari davalarda harç 200 euro, 50.001-100.000 euro arasındaki davalarda ise 500 euro olarak belirlendi.