Kosova Özel Mahkemesi’ne İlişkin Yasa Değişiklikleri Cumhurbaşkanının Kararını Bekliyor

Kosova Özel Mahkemesi’ne ilişkin yasa değişiklikleri, Cumhurbaşkanı Justina Shiroka-Pula’nın kararını bekliyor. Cumhurbaşkanının yasayı onaylamak veya yeniden görüşülmek üzere Meclise iade etmek için sekiz günlük süresi bulunuyor. Öte yandan Ombudsman Naim Qelaj’ın raporunda, Lahey’deki Kosova Özel Mahkemesi’nin şeffaflığı, hesap verebilirliği ve insan haklarına riayet konusunda çeşitli kaygılar dile getirildi.

Kosova Meclisinde kabul edilen yasa değişiklikleri, oylamanın üzerinden sekiz gün geçmesine rağmen cumhurbaşkanının incelemesinde bulunuyor. Meclis'ten yapılan açıklamada, itiraz için belirlenen son gün saat 16.00’ya kadar herhangi bir başvuru yapılmadığı bildirildi. Sürecin ardından Meclis Başkanının yasayı imzalayarak cumhurbaşkanına iletmesi bekleniyor.

Cumhurbaşkanı Shiroka-Pula, kendisine sunulacak yasa hakkında sekiz gün içinde karar verecek. Bu süre içerisinde yasayı onaylayabilecek veya yeniden değerlendirilmesi için Meclise geri gönderebilecek.

Ombudsman raporunda şeffaflık ve insan hakları kaygıları

Lahey’deki Kosova Özel Mahkemesinin işleyişi, Ombudsmanlık kurumunun raporunun tanıtımı sırasında da gündeme geldi.

Ombudsman Naim Qelaj, mahkemenin faaliyetlerine ilişkin çeşitli kaygıları dile getirerek bugüne kadar Lahey’deki tutukluluk merkezlerini ziyaret etmesine izin verilmediğini söyledi.

Qelaj, Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi başta olmak üzere uluslararası aktörlere çağrıda bulunarak mahkemenin kuruluş amacı doğrultusunda çalışıp çalışmadığının ve insan hakları standartlarına uyup uymadığının değerlendirilmesini istedi.

Qelaj, mahkemenin uluslararası kurumlar tarafından finanse edilen bir mekanizma olduğunu hatırlatarak, yargılamalarda usule ilişkin güvencelerin ve insan haklarının korunması gerektiğini vurguladı.

Ombudsmana göre, Uluslararası Kızılhaç Komitesi dışında başka bir uluslararası kurum veya kuruluşun mahkemenin çalışmalarını izlemediği belirtilirken, Kosova kurumlarına karşı hesap verebilirlik ve şeffaflık eksikliği de eleştirildi.

Anayasa uzmanı Bajrami’den hesap verebilirlik çağrısı

Anayasa hukuku uzmanı Arsim Bajrami de Özel Mahkemenin işleyişine ilişkin eleştirilerini dile getirdi. Bajrami, Avrupa Birliği, Avrupa Konseyi ve mahkemeyi finanse eden ülkelerin, sağlanan bütçelerin nasıl kullanıldığı konusunda hesap verebilirlik talep etmesi ve yargılamalarda insan haklarına uyulup uyulmadığını izlemesi gerektiğini söyledi.

Kosova Demokratik Partisi (PDK) ve Kosova’nın Geleceği İçin İttifak (AAK) temsilcileri de Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi ve Rexhep Selimi hakkında verilen karara ilişkin kaygılarını dile getirdi.

PDK Milletvekili Blerta Deliu, Ombudsman raporunun yanı sıra İngiliz tarafınca hazırlanan bir raporda da ciddi ihlal iddialarının yer aldığını belirterek kararın Kosova halkı adına alındığına dikkat çekti.

AAK temsilcisi Besnik Tahiri ise Meclis'in, Mevzuat Komisyonunun ve diğer kurumların konuya daha ciddi yaklaşması gerektiğini ifade etti.

Sırbistan kaynaklı deliller de raporda gündemde

Ombudsman raporunda, Sırbistan tarafından sunulan delillerin ve diğer materyallerin, bunlar arasında yayınların ve literatürün kabulü ile değerlendirilmesi konusunda da kaygılar dile getirildi. Rapora göre bu hususlar, yargılama sürecinin güvenilirliği açısından soru işaretleri doğuruyor.

Raporda, Kosova Meclisi ve Hükümetine Lahey’deki yargılamaları izleyecek bağımsız bir mekanizma oluşturulmasını sağlama önerisinde bulunuldu. Ayrıca yargılama süreçlerinde tespit edilen kaygıların Avrupa Konseyi ve diğer uluslararası mekanizmalara iletilmesi istendi.

Ombudsman, Kosova Özel Mahkemesine de bağışçı ülkelerle yapılan tüm iletişimlere ilişkin raporları yayımlama çağrısında bulundu. Bu iletişimlerin şeffaf ve kamuoyunun erişimine açık olması gerektiği vurgulandı.