Kosova’da 4 Ekim Alarmı: Cumhurbaşkanı Seçilmezse Ne Olacak?

Kosova’da cumhurbaşkanlığı görevini vekâleten yürütme süresi 4 Ekim’de sona eriyor. Anayasa’ya göre cumhurbaşkanlığı makamı en fazla altı ay süreyle vekâleten yürütülebiliyor.

Kosova Meclisi’nin 10. yasama döneminin başkanı Albulena Haxhiu, Vjosa Osmani’nin beş yıllık cumhurbaşkanlığı görevinin 4 Nisan’da sona ermesinin ardından cumhurbaşkanlığı görevini vekâleten üstlendi.

Parlamentodaki siyasi partilerin yeni cumhurbaşkanının kim olacağı konusunda uzlaşmaya varamaması üzerine ülke erken parlamento seçimlerine gitti.

7 Haziran’da yapılan seçimlerin ardından oluşan yeni Meclis ise anayasal sürenin dolmasına rağmen henüz oluşturulamadı. Siyasi partiler, yeni cumhurbaşkanının seçilmesi konusunda da hala bir anlaşmaya varabilmiş değil.

Peki, Kosova’nın yeni cumhurbaşkanı 4 Ekim’e kadar seçilemezse ne olacak? Bu tarihten sonra ülkeyi kim yönetecek?

Bu konuda farklı hukuki yorumlar bulunuyor. Zira böyle bir durum, Kosova’nın en yüksek hukuki belgesi olan Anayasa’da açıkça düzenlenmiş değil.

Kosova’daki siyasi ve hukuk uzmanları, altı aylık vekâlet süresinin sona ermesinin ardından cumhurbaşkanlığı görevinin vekâleten sürdürülmesi için anayasal bir dayanak bulunmadığı görüşünde.

Ancak son seçimleri kazanan Vetëvendosje Hareketi’nde, yeni cumhurbaşkanı seçilene kadar görevin yeni Meclis Başkanı tarafından yürütülebileceği değerlendiriliyor.

Kosova Demokratik Enstitüsü (KDI) araştırmacısı Eugen Cakolli, Hür Avrupa Radyosu’na  yaptığı açıklamada, cumhurbaşkanlığı görevine vekâlet için öngörülen altı aylık sürenin mutlak bir süre olduğunu ve hiçbir senaryoda yeniden başlatılamayacağını söyledi.

Cakolli’ye göre, 4 Ekim’e kadar yeni cumhurbaşkanının seçilememesi Kosova’nın karşı karşıya kalabileceği en tehlikeli anayasal senaryo olacak.

Cakolli, “Böyle bir durumda ülke ciddi ve tehlikeli bir anayasal sürece girecek. Bu durumun mutlaka Anayasa Mahkemesi’ne taşınması gerekecek” ifadelerini kullandı.

Kosova Hukuk Enstitüsü (IKD) hukuk araştırmacısı Melos Kolshi ise 4 Ekim’den sonra cumhurbaşkanlığı görevinin vekâleten sürdürülmesinin anayasal dayanaktan yoksun olacağını ve bunun anayasal düzeni ciddi şekilde zedeleyeceğini belirtti.

Kolshi, anayasal yetkiye sahip bir cumhurbaşkanının bulunmamasının yalnızca biçimsel bir mesele olmadığını vurguladı. Cumhurbaşkanının devlet kurumlarının işleyişi ve oluşturulması, ülkenin temsili, güvenlik ve savunma ile Anayasa’nın devlet başkanına verdiği diğer yetkiler açısından önemli bir role sahip olduğunu belirtti.

Kosova’nın 4 Ekim’e kadar yeni cumhurbaşkanını seçememesi halinde ülke, Anayasa’nın açık bir çözüm öngörmediği ciddi bir yetki ve yönetim sorunuyla karşı karşıya kalabilir. Bu durumda ortaya çıkabilecek anayasal boşluğun nasıl doldurulacağı ve hangi kurumun devreye gireceği ise yeni bir hukuki ve siyasi krizin merkezinde yer alacak.