Kurti'nin Görüşme Davetleri Sürerken Uzlaşma Çağrıları Artıyor

Görevdeki Başbakan Albin Kurti'nin siyasi parti liderlerine yaptığı görüşme davetine, Kosova Demokratik Partisi (PDK) lideri Bedri Hamza ile Kosova Demokratik Birliği (LDK) lideri Lumir Abdixhiku olumlu yanıt verdi. Ancak İttifak (Aleanca) Partisi daveti reddetti.

Siyaset analisti İlir Deda, Kurti'nin davetini olumlu bir adım olarak değerlendirirken, artık Kurti, Hamza ve Abdixhiku'nun ülkeye en kısa sürede istikrarlı kurumlar kazandırma sorumluluğunu taşıdığını söyledi.

Ülke, birkaç ay önce partilerin yeni cumhurbaşkanı adayı konusunda uzlaşamaması nedeniyle Haziran ayında erken seçime gitmişti.

Deda, "Siyasi ağırlığı olan bu üç kişinin çözüm bulması ve sonuç vermeyen kısa ve sık toplantılar döngüsüne girilmemesi gerekiyor. En fazla bir veya iki görüşmeyle kurumların oluşturulmasına ilişkin net bir yanıt verilmesinin zamanı geldi." dedi.

İttifak'ın tavrını eleştirdi

Deda, İttifak lideri Ardian Gjini'nin Kurti ile görüşmeyi reddetmesini yanlış bulduğunu, ancak partinin kurumların kurulmasına destek karşılığında öne sürdüğü altı şartı makul ve yerinde gördüğünü belirtti.

"Siyasi demokrasilerde liderler, siyasi rekabete rağmen birbirleriyle iletişim kurar." diyen Deda, Gjini'nin katılmaması durumunda Kurti, Hamza ve Abdixhiku'nun kurumsal krizi sona erdirecek bir anlaşmaya varıp varamayacaklarını ortaya koymaları gerektiğini ifade etti.

Yeni seçimler ülkeye zarar verir

Kurti'nin görüşmeleri yalnızca cumhurbaşkanlığı için mi yoksa Meclis ve hükümetin oluşturulması için mi düzenlediğinin net olmadığını söyleyen Deda, liderlerin görüşmeler sonrası taleplerini, karşı tarafın bunları kabul edip etmediğini ve ülkenin yeni kurumlara kavuşup kavuşmayacağını kamuoyuna açıklamaları gerektiğini vurguladı.

Deda, "Yeni seçimler Kosova için çok zararlı olur. Kurti, Hamza ve Abdixhiku'nun birlikte anlaşarak Kosova'ya işlevsel bir hükümet, bir cumhurbaşkanı ve önümüzdeki dört yıl için siyasi istikrar sağlamaları büyük sorumluluk taşıyor." dedi.

Görüşme formatı

Deda, geçmişte yapılan bire bir (1+1) lider görüşmelerinin sonuç vermediğini, bu nedenle bu kez 2+2 formatındaki görüşmelerin daha verimli olabileceğini söyledi.

Ayrıca, parti kimliği taşımayan ancak siyasi deneyime sahip bir cumhurbaşkanı fikrini desteklediğini ve Kosova'da bu görevi başarıyla üstlenebilecek isimlerin bulunduğunu belirtti.

Partilerin cumhurbaşkanı konusundaki tutumu

• Vetëvendosje (LVV), partiler üstü ve uzlaşı sağlayabilecek bir cumhurbaşkanı istiyor.
• LDK, seçimlere eski Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani ismiyle girmişti.
• Eski İttifak lideri Ramush Haradinaj, muhalefetin ortak adayı olması halinde bunu değerlendirebileceğini söylemiş olsa da, bu fikir Kurti'nin partisi tarafından reddedildi.
• Daha önce LVV, sivil toplumdan Feride Rushiti ve Hatixhe Hoxha'yı aday göstermiş, ancak muhalefetle uzlaşma sağlanamadığı için gerekli oyları alamamıştı.

Hamza, Abdixhiku ve Gjini ne dedi?

PDK lideri Bedri Hamza, Kurti ile Cuma günü Kosova Meclisi'nde görüşmeyi teklif ettiğini açıkladı.

Kurti, 9 Temmuz sabahı Hamza, Abdixhiku ve Gjini'ye görüşme daveti göndermişti. Davet, Merkez Seçim Komisyonunun haziran ayındaki erken seçim sonuçlarını kesinleştirmesinden bir gün sonra yapıldı.

Hamza, Kurti'nin bugün saat 17.00 veya yarın saat 08.00, 09.00 ya da 18.00 için görüşme önerdiğini, kendisinin ise yarın saat 09.00'da Meclis'te görüşmeyi teklif ettiğini söyledi.

Hamza, ülkede kurumsal boşluk bulunduğunu belirterek herkesin sorumlu davranması gerektiğini ifade etti.

Ayrıca, makam paylaşımından önce önceliklerin, ülkenin geleceğine ilişkin vizyonun, programın ve Kosova'nın karşı karşıya olduğu sorunların konuşulması gerektiğini vurguladı. PDK'nin amacının bakanlık ya da Meclis Başkanlığı elde etmek olmadığını söyledi.

PDK daha sonra yaptığı açıklamada, yeni kurumların oluşturulmasına ilişkin anayasal ve siyasi sorumluluğun seçimleri kazanan LVV'ye ait olduğunu belirterek, Kurti'nin çoğunluğu nasıl sağlayacağını açıklamasını beklediklerini ifade etti.

LDK olumlu yanıt verdi

LDK lideri Lumir Abdixhiku, Kurti'nin davetini kabul edeceğini ve bunun LVV ile LDK arasındaki ilk resmi temas olacağını söyledi.

Toplantının ilk etapta 1+1 formatında planlandığını ancak kendisinin 2+2 formatını tercih ettiğini belirten Abdixhiku, tüm kurumların oluşturulmasına yönelik kapsamlı bir çözüm istediklerini dile getirdi.

Cumhurbaşkanlığı konusunda ise şu aşamada isim konuşmayacaklarını, önce karşı tarafı dinleyeceklerini söyledi ve yeni seçimlerden kaçınılmasının önemli olduğunu vurguladı.

İttifak daveti reddetti

İttifak lideri Ardian Gjini, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, 26 Haziran'da partilerinin kurumların kurulmasına destek için öne sürdüğü altı şartı zaten açıkladıklarını belirterek Kurti'nin davetini reddetti.

Gjini, "Tutumumuz açık ve ilkeseldir. Bu nedenle görüşmeye ihtiyaç duymuyoruz." dedi.

Sırada hangi süreç var?

Seçim sonuçlarının kesinleşmesinin ardından sırada:

• Kosova Meclisinin oluşturulması,
• Yeni hükümetin kurulması,
• Yeni cumhurbaşkanının seçilmesi bulunuyor.

7 Haziran seçimlerinin kesin sonuçlarına göre:

• LVV: 53 milletvekili
• PDK: 22 milletvekili
• LDK: 18 milletvekili
• İttifak: 7 milletvekili

LVV'nin, Sırp olmayan Topluluklare partilerinin desteğiyle Meclis'i kurmak ve hükümeti oluşturmak için gerekli 61 oya ulaşması bekleniyor.

Ancak cumhurbaşkanı seçimi için henüz siyasi uzlaşma sağlanmış değil.

Partilerin şartları

• LVV, hükümeti kuracak çoğunluğu sağladığını ve cumhurbaşkanı için diğer partilerle uzlaşı arayacağını açıkladı.
• PDK, ücretler, emekli maaşları, enerji kapasitesi, Amerikan doğal gazı projesi ve AB üyeliği gibi konuların öncelikle ele alınmasını istiyor.
• LDK, özellikle Amerikan doğal gazı projesini Kosova'nın stratejik yöneliminin temel unsurlarından biri olarak görüyor.
• İttifak, Amerikan LNG projesinin kabulü, kömür santrali inşası ve ekonomiyle ilgili çeşitli şartlar öne sürdü.

ABD'nin Priştine Büyükelçiliği, muhalefet partileri ve iş dünyası, Kosova'nın ABD destekli sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) girişimlerine katılmasını istiyor.

Deda da muhalefetin taleplerinin Kosova'nın çıkarına olduğunu ve ABD ile stratejik ortaklığı güçlendireceğini savundu.

ABD'nin LNG çağrısı

ABD'nin Priştine Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Anu Prattipati, 8 Temmuz'da Kosova'nın Amerikan LNG'sini kullanmasının gelecekte Amerikan yatırımlarını güvence altına alacağını yineledi.

Buna rağmen Kurti hükümeti henüz bu girişimlere katılacağı yönünde bir sinyal vermedi. Ekonomi Bakan Vekili Artane Rizvanolli ile Kurti, yerli kömürün gazlaştırılması fikrini gündeme getirmeyi sürdürüyor.

Cumhurbaşkanı seçimi neden zor?

Cumhurbaşkanının ilk iki turda seçilebilmesi için Mecliste milletvekillerinin üçte ikisinin toplantıya katılması gerekiyor.

Mevcut siyasi tablo nedeniyle hiçbir parti bunu tek başına sağlayamıyor.

Anayasaya göre cumhurbaşkanı, Meclisin kurulmasından itibaren 60 gün içinde seçilmek zorunda.

Bu süre içinde seçim yapılamazsa Meclis feshediliyor ve ülke yeniden seçime gidiyor.

Bunun gerçekleşmesi halinde Kosova, Şubat 2025'ten bu yana dördüncü kez parlamento seçimine gitmiş olacak.