MICS 2025: Kosova’da Çocuklar İçin İlerleme Var, Ancak Eşitsizlikler Hâlâ Büyük

Kosova İstatistik Ajansı (KSA) ve UNICEF Kosova, Kosova’daki çocukların, kadınların ve ailelerin durumuna ilişkin kapsamlı veriler sunan 2025 Çoklu Gösterge Küme Araştırması’nın (MICS) sonuçlarını yayımladı.

Veriler; çocukların hayatta kalması, erken çocukluk eğitimi, okula hazırlık ve şiddet içermeyen disiplin yöntemlerinin kullanımı da dâhil olmak üzere bazı alanlarda ilerleme kaydedildiğini gösteriyor. Bununla birlikte rapor, özellikle Roman, Aşkali ve Mısırlı çocuklar açısından belirgin eşitsizliklerin devam ettiğine dikkat çekiyor.

MICS 2025’e göre Kosova’da yenidoğan ölüm oranı, 2020 yılına kıyasla 1.000 canlı doğumda 11’den 8’e geriledi. Roman, Aşkali ve Mısırlı topluluklarda ise bu oran 1.000 canlı doğumda 21’den 15’e düştü.

24-35 aylık çocukların tam aşılanma oranı genel nüfusta yüzde 76 iken, Roman, Aşkali ve Mısırlı çocuklarda yüzde 44 olarak gerçekleşti.

3-4 yaş arasındaki çocukların erken çocukluk eğitimine katılım oranı, 2020’de yüzde 15 iken 2025’te yüzde 36’ya yükseldi. Ancak Roman, Aşkali ve Mısırlı toplulukların çocuklarında bu oran yaklaşık yüzde 7’de kalıyor.

Eğitime devam konusunda da büyük bir fark bulunuyor. Genel nüfusta devam oranı ilkokulda yüzde 96, alt ortaöğretimde yüzde 95 ve üst ortaöğretimde yüzde 89 seviyesinde. Roman, Aşkali ve Mısırlı çocuklarda ise bu oran ilkokulda yüzde 83’ten üst ortaöğretimde yalnızca yüzde 27’ye düşüyor.

Çocukların korunması alanında şiddet içeren disiplin yöntemlerinin kullanımı yüzde 72’den yüzde 64’e gerilerken, ağır şiddet yüzde 6’dan yüzde 2’ye düştü. Bununla birlikte çocuklara yönelik şiddet hâlâ önemli bir sorun olmaya devam ediyor.

Rapor, çocukların beslenmesi konusunda da sorunlara dikkat çekiyor. Genel nüfusta 5-9 yaş arasındaki çocukların yaklaşık yüzde 24’ü fazla kilolu kabul edilirken, bu oran Roman, Aşkali ve Mısırlı çocuklarda yüzde 32’ye ulaşıyor. Ayrıca genel nüfusta 6-23 aylık çocukların yüzde 57’si sağlıksız gıda tüketirken, Roman, Aşkali ve Mısırlı topluluklarda bu oran yüzde 80’e çıkıyor.

Sosyal koruma açısından bakıldığında, 18 yaş altındaki çocukların yüzde 94’ü sosyal transferlerden yararlanıyor. Nüfusun yüzde 80’i ise sosyal transferlerin en az bir türünü alan hanelerde yaşıyor.

Kosova İstatistik Ajansı Direktörü Avni Kastrati, MICS 2025 verilerinin ilerlemenin izlenmesi ve eşitsizliklerin belirlenmesi açısından önemli olduğunu söyledi.

Kastrati, “Kosova İstatistik Ajansı olarak kamu yararına hizmet eden, kaliteli ve uluslararası ölçekte karşılaştırılabilir veriler üretmeye kararlıyız.” dedi.

UNICEF Kosova Ofisi Başkanı Veronika Vashchenko ise çocuklar konusunda kaydedilen ilerlemenin gerçek olduğunu, ancak bu ilerlemenin herkes için eşit olmadığını belirtti.

Vashchenko, “MICS’in yeni bulguları, Kosova’daki çocuklar açısından ilerlemenin gerçek olduğunu, ancak hâlâ eşit olmadığını gösteriyor” ifadelerini kullandı.

MICS 2025, Kosova’da bu araştırmanın üçüncü turunu oluşturuyor. Daha önce araştırma 2014 ve 2020 yıllarında gerçekleştirilmişti. Araştırma, iki ayrı anket aracılığıyla 6.928 hanede yaklaşık 14 bin görüşme gerçekleştirilerek yapıldı.

Veriler; yerleşim yeri, cinsiyet, yaş, eğitim, gelir düzeyi, etnik aidiyet ve engellilik durumu gibi kriterlere göre göstergelerin analiz edilmesine olanak sağlıyor. Böylece kurumlara politika oluşturma ve kaynakları en kırılgan gruplara yönlendirme konusunda önemli bir temel sunuyor.