Öğrenci Listesi Sırbistan’da İktidarı Değiştirebilir mi?

Sırbistan, 25 Ekim’de yapılacak seçimler için kampanyanın son günlerine girerken, Aleksandar Vučić’in iktidarı önemli bir siyasi sınavla karşı karşıya. Öğrenci hareketi, protestolarda kazandığı desteği oylara dönüştürmeyi hedefliyor. Anketler, Öğrenci Listesi’nin küçük bir farkla önde olduğu, başa baş bir yarışa işaret ediyor. Eski milletvekilleri, RTK’ye yaptıkları açıklamalarda, halkın seferberliğinin siyasi atmosferi şimdiden değiştirdiğini ve kurumlarda da değişim getirebileceğini belirtiyor.

Aylar boyunca öğrenciler, profesörler, aktivistler ve vatandaşlar, Novi Sad’daki trajedinin kurbanları için adalet ve kurumlardan hesap verebilirlik talep ederek Sırbistan’ın dört bir yanında protestolar düzenledi. Protestolar zamanla daha geniş kapsamlı bir harekete dönüştü. Hareket, şimdi “Sırbistan mı, mafya mı?” sloganıyla iktidarın ve siyasi sistemin değiştirilmesini talep ediyor.

Bağımsız eski milletvekili ve aktivist Sonja Pernat, siyasi değişim açısından seçime yüksek katılımın belirleyici olduğunu düşünüyor.

Pernat, “Bu seçimlerden büyük bir değişim bekliyorum. Daha önce hiçbir zaman bu kadar büyük bir desteğe ve böylesine güçlü bir halk tepkisine sahip olduğumuzu düşünmüyorum. Seçimlere katılımın belirleyici olduğunu anlamamız gerektiğine inanıyorum.” dedi.

Yeni Sırp Siyasi Düşüncesi (Nova srpska politička misao) kuruluşunun 20 Ekim’de yayımladığı ankete göre, kararsız olmayan seçmenlerin yüzde 44,5’i Öğrenci Listesi’ni, yüzde 42,7’si ise Aleksandar Vučić’in listesini destekliyor. Anket 1.050 kişiyle gerçekleştirildi. Ancak sonuçlar, seçimlerin nasıl sonuçlanacağına ilişkin kesin bir tahmin niteliği taşımıyor.

Vučić de öğrencilerin yüzde 1,5 puanlık bir üstünlüğe sahip olduğunu açıklamış, ancak kendi listesinin aradaki farkı kapattığını öne sürmüştü. Bununla birlikte, hangi ankete atıfta bulunduğunu belirtmemişti.

Siyasi değişim beklentileri

Eski milletvekili ve Yeşil-Sol Cephe’nin eş başkanı Biljana Đorđević, protestolarla başlayan toplumsal değişimin artık seçimler yoluyla da teyit edilebileceğine inanıyor.

Đorđević, “Öğrenci Listesi’nin seçimlerde en fazla oyu almasını, Sırp İlerleme Partisi’ni (SNS) geride bırakmasını ve dolayısıyla seçimi kazanmasını bekliyorum. Bu beklenti aynı zamanda bir umut; ancak son bir buçuk yıldır tanık olduğumuz toplumsal değişimle de bağlantılı. Sonunda bu değişimin seçimler yoluyla kurumsallaşması için zamanın geldiğini düşünüyorum.” dedi.

Bununla birlikte, seçim sonuçlarına ilişkin beklentilerin yanı sıra seçim sürecinin ne kadar adil yürütüleceği sorusu da gündemdeki yerini koruyor. Kampanya boyunca gözlemciler, eşitsiz koşullar, aktivistlere yönelik baskılar ve olası usulsüzlükler konusunda uyarılarda bulundu.

Đorđević, seçim günü de gerginlik yaşanmasını bekliyor. Ancak seçim görevlilerinin, gözlemcilerin ve oy verme ile sayım sürecini takip edecek vatandaşların önemli bir rol üstleneceğini düşünüyor.

Đorđević, “Seçime yüksek katılım bekliyoruz; ancak seçim günü de gerginlikler yaşanabilir. Gerçi gerginlikler başından beri mevcut. İnsanların artık sabırlı olmaya ve yapılması gerekenleri yerine getirmeye hazır olduğunu düşünüyorum: Oy kullanmak ve örgütlenmek. Çok sayıda sandık görevlisi, sandık kurulu üyesi, mobil ekip ve gözlemci seçim sürecini takip etmeli ve vatandaşların iradesini korumalı.” ifadelerini kullandı.

Pernat’a göre bu seçimler neredeyse bir referandum niteliği taşıyor. İktidarın değişebilmesi için ortak bir hedef etrafında birleşmenin önemli olduğunu düşünüyor.

Pernat, “Herkesin Öğrenci Listesi ile aynı fikirde olmasını istemiyorum. Ancak oylar bölünmezse, herkes kendi yönüne gitmek yerine ortak bir hedef etrafında birleşirsek değişimin mümkün olduğunu anlamanızı istiyorum.” diye konuştu.

Yaklaşık iki yıllık protestoların ardından öğrenci hareketi, ilk kez parlamento seçimlerinde siyasi gücünü sınayacak. İktidar görev süresini sürdürmeyi beklerken muhalifleri siyasi değişim umuyor. Anketler ise yarışın oldukça çekişmeli geçeceğine işaret ediyor.

RTK’nin görüştüğü isimler, halkın seferberliğinin toplumda şimdiden değişim yarattığını düşünüyor. 25 Ekim seçimleri, bu değişimin siyasi güç dengelerini ve Sırbistan’ın gelecekteki yönelimini ne ölçüde etkileyeceğini gösterecek.

25 Ekim’de nasıl oy kullanılacak?

Pazar günü sandıklar saat 07.00’de açılacak ve 20.00’de kapanacak. Toplam 6.450.523 vatandaş oy kullanma hakkına sahip. Oylama, yurt dışında 37 ülkede kurulan 93 sandık dâhil olmak üzere toplam 8.392 sandıkta gerçekleştirilecek.

Kosova’dan oy kullanacak seçmenler için Raška, Tutin, Vranje ve Kuršumlija’da toplam 60 sandık belirlendi.

Bu gece yarısı başlayacak seçim yasağı süresince adayların ve seçim programlarının medya organlarında veya halka açık toplantılarda tanıtılması, seçmenlere belirli bir liste lehine ya da aleyhine oy kullanmaları çağrısında bulunulması ve seçim sonuçlarına ilişkin tahminlerin yayımlanması yasak olacak.

Seçim yasağı, 25 Ekim Pazar günü sandıkların kapanacağı saat 20.00’de sona erecek.