“Saudade”-de Prizren’in Kaybolmaya Yüz Tutan Hafızasını Kayıt Altına Almaya Çalıştım"

Gazeteci ve sosyolog Mediha Yarımhoroz’un yapım ve yönetmenliğini üstlendiği “Saudade” belgesel/ podcast serisinin dört bölümü YouTube ve Spotify 'da izleyiciyle buluştu. Seri, Prizren’in kaybolmaya yüz tutan seslerini, anılarını, geleneklerini ve çok kültürlü şehir kültürünü kayıt altına almayı amaçlıyor.

Portekizce kökenli “saudade” sözcüğü, geçmişte kalan bir kişiye, yere veya zamana duyulan hüzünlü özlemi ifade ediyor. Belgesel serisi de bu duyguyu Prizren’in kentsel belleği üzerinden ele alıyor.

Mediha Yarımhoroz, dört bölümden oluşan serinin farklı dil ve topluluklara mensup, farklı yaş gruplarında ağırlıklı kadın Prizrenlilerin anlatımları üzerinden şehrin geçmişteki yaşamını, unutulmaya yüz tutan seslerini, geleneklerini ve kültürel dokusunu izleyiciye aktarmayı hedeflediğini belirtti.

Prizren ağzıyla anlatılan bir şehir hafızası

Belgeselin ağırlıklı olarak Prizren’de farklı toplulukların (Türk, Arnavut, Boşnak, Rom, Hırvat) konuşabildiği ve birbirleriyle iletişim kurabildiği Prizren Türkçesi ile hazırlandığını belirten Yarımhoroz, seride yer alan konuşmacılardan sadece birinin ise farklı bir dil konuşmak zorunda kaldığını belirtti.

Yarımhoroz, 11 yaşında Kosova’dan ayrılmak zorunda kalan Sırp toplumu mensubu konuşmacının Türkçeyi zaman içerisinde unutması ve kendisini Türkçe ifade etmekte zorlanması nedeniyle anadilinde konuştuğunu ifade etti.

Bununla Yarımhoroz, Prizren’in farklı topluluklardan oluşan kültürel yapısını ve kişisel hafızaların çeşitliliğini kadınların gözünden yansıtmayı amaçladığını belirtti.

Podcast olarak başladı, belgesele dönüştü

“Saudade” projesinin yaklaşık bir yıl önce bir proje kapsamında podcast çalışması olarak başladığını anlatan Yarımhoroz, daha sonra görsel içeriklerin eklenmesiyle projenin belgesel serisine dönüştüğünü söyledi.

Dört bölümü tamamlanan serinin bugüne kadar gördüğü ilgiden memnun olduğunu belirten Yarımhoroz, benzer nitelikte yeni projeler üzerinde çalışmalarının da sürdüğünü kaydetti.

Yarımhoroz, belgeselde kadınların deneyimlerine ve bakış açılarına ağırlık verdiğini ve serideki tek erkek anlatıcı olarak sevdiği öğretmeni olduğunu ifade etti.

Prizren’in gelenekleri ve değişen şehir dokusu

Serinin “Şehrin Hafızası” başlıklı ilk bölümü, dört farklı kuşaktan dört kişinin anlatımları üzerinden Prizren’in geçmişi ile bugününü buluşturuyor. Çocukluk anıları, değişen şehir, kaybolan mekânlar ve geçmişe duyulan özlem bölümün temel başlıklarını oluşturuyor.

İkinci bölüm “Aynı Sokakta Üç Ayrı Dil” ise Prizren’in çok dilli yapısına ve birlikte yaşama kültürüne odaklanıyor. Farklı dillerin konuşulduğu aynı sokaklarda ortak anılar ve duygular üzerinden kentin çok kültürlü hafızası ele alınıyor.

Üçüncü bölümde ise göçün Prizren’de bıraktığı izler, geride kalan boşluklar, özlem ve değişen yaşamlar konu ediliyor.

Serinin dördüncü bölümü ise Prizren’in unutulmaya yüz tutan geleneklerini, kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya bulunan el sanatlarını ve değişen mimari dokusunu ele alıyor. 

Avrupa Birliği desteğiyle hayata geçirildi

“Saudade” podcast ve belgesel serisi, @integra_ngo ve @ngo_casa tarafından, Avrupa Birliği desteğiyle The BIG Project – Barabar Initiative (Going Grassroots) kapsamında hayata geçirildi.

Podcast prodüksiyonu Eris Agency tarafından gerçekleştirilirken, kamera çalışmalarında Mediha Yarımhoroz ve Enis Tabak görev aldı.

Projenin post-prodüksiyon çalışmaları ise Eris Agency tarafından gerçekleştirildi. Serinin görüntülü bölümleri Saudade’nin YouTube kanalında, podcast bölümleri ise Spotify üzerinden izleyici ve dinleyicilere sunuluyor.