Sırp Hakim ve Savcıların Göreve Dönüşü Kosova ile AB Arasında Gerilimi Artırdı

Kosova'da 2022 yılında toplu şekilde istifa eden Sırp hakim ve savcıların göreve dönmesi konusu, son haftalarda yargı sistemi ve siyasi gündemin en tartışmalı başlıklarından biri haline geldi. Konuyla ilgili uluslararası baskı iddiaları da Kosova ile Avrupa Birliği (AB) arasında görüş ayrılıklarını derinleştirdi.

AB, siyasi partilere Kosova Yargı Konseyi (KGJK) üzerinde karar alma sürecinde baskı kurmamaları çağrısında bulunurken, Cumhurbaşkanı Vekili Albulena Haxhiu ise uluslararası ortakların hem Yargı Konseyi hem de Savcılık Konseyi üzerinde baskı oluşturduğunu öne sürdü.

Konuyu görüşmek üzere Başbakan Vekili Albin Kurti ile bir araya gelen son isim, AB'nin Kosova-Sırbistan Diyalogu Özel Temsilcisi Peter Sorensen oldu. Görüşmede Kurti, daha önce hükümet toplantısında dile getirdiği tutumunu yineleyerek, Sırp hakim ve savcıların göreve dönüşünün yalnızca Kosova Anayasası ve yürürlükteki yasalar çerçevesinde ele alınabileceğini vurguladı.

Kurti, yaptığı son açıklamada ise 5 Kasım 2022'de yaklaşık 550 Sırp polis memurunun Belgrad'ın talimatıyla Kosova'nın kuzeyindeki görevlerini topluca bırakmalarını hatırlatarak, bu girişimin başarısız olduğunu savundu.

"Polis teşkilatımızın çok etnikli yapısı korunmuştur. Devlet egemenliği, toprak bütünlüğü ve kurumsal istikrar zarar görmemiştir. Kosova Cumhuriyeti bugün her zamankinden daha güvenlidir." diyen Kurti, Belgrad'ın hedeflerine ulaşamadığını ifade etti.

2022 yılının Kasım ayı sonunda yaklaşık 130 Sırp hakim ve savcı, Kuzey Mitroviça, Leposaviç, Zveçan ve Zubin Potok'taki diğer Sırp kamu görevlileriyle birlikte topluca istifa etmişti. Belgrad'ın desteklediği Sırp Listesi'nin öncülüğünde gerçekleşen bu adım, Kosova hükümetinin Sırbistan tarafından verilen araç plakalarını kaldırarak Kosova plakalarını zorunlu hale getirme kararına tepki olarak atılmıştı.

Çözülemeyen istifalar konusu, kararnamelerle görevden alabilmesi amacıyla Haziran ortasında Cumhurbaşkanı vekili Albulena Haxhiu'nun, Kosova Adalet Konseyi (KJC) ve Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu'ndan (KPK) istifa edenlerin isimlerini kendisine "gecikmeden" bildirmelerini istemesiyle yeniden gündeme geldi.

21 Temmuz'da Haxhiu, 2022 yılının sonunda istifa eden yedi Sırp savcıyı da görevden aldı.

Bu karar, KPK'nın Mitroviça'daki Asliye Savcılık Ofisi'nin beş savcısı ve 15 idari çalışanının istifalarını geri çekme taleplerini reddetmesinin ardından geldi.

AB ise söz konusu gelişmeyi eleştirerek, özellikle iktidardaki Vetëvendosje Hareketi'nden bazı isimlerin Sırp hakimlerin göreve dönmemesi yönünde karar alınması için Yargı Konseyi'ne baskı yaptığını belirtti ve siyasi aktörlere yargının bağımsızlığına saygı gösterme çağrısında bulundu.

Buna karşılık Haxhiu, Yargı Konseyi'ne yaptığı çağrıda, "İster içeriden ister dışarıdan gelsin hiçbir etki ve baskıya boyun eğmemesi" gerektiğini söyledi.

Hükümetin tutumuna Kosova Geleceği İçin İttifak (AAK) Genel Sekreteri Avni Arifi de destek verirken, hukukçu Ardian Bajraktari ise Kosova Savcılık Konseyi'nin istifaların geri çekilmesini reddeden kararının yürürlükteki mevzuata ve Anayasa Mahkemesi'nin içtihatlarına uygun olduğunu belirtti.

Bajraktari ayrıca, Kosova kurumlarının bu süreçte özellikle Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere uluslararası ortaklarla koordinasyon konusunda dikkatli hareket etmesi gerektiğini ifade etti.