Christian Schmidt'ten Mesaj

 

 

Bosna-Hersek Yüksek Temsilcisi Christian Schmidt, Avusturya gazetesi Die Presse‘ye verdiği röportajda görevden ayrılması, yeni yüksek temsilcinin seçilmesi, ABD’nin Bosna-Hersek’teki çıkarları ve güncel siyasi meseleler hakkında açıklamalarda bulundu.

 

Schmidt, henüz ne zaman görevinden ayrılacağını ve Barış Uygulama Konseyi’nin (PIC) yeni yüksek temsilciyi ne zaman seçeceğini bilmediğini söyledi.

 

“Benim yerime kimin geleceğini bilmek önemli olurdu. Ancak bu konuda durum hâlâ net değil. Şu anda görevimi, Saraybosna Havalimanı’na görerek uçuş kurallarıyla iniş yapan bir pilot gibi yürütüyorum.”

 

Bu ifadeyle Schmidt, uluslararası toplumdan net bir yönlendirme olmaksızın OHR’nin (Yüksek Temsilcilik Ofisi) belirsizlik içinde çalıştığını ima etti.

 

Yeni yüksek temsilci adayları olan Antonio Zanardi Landi ve René Troccaz hakkında yorum yapmaktan kaçınan Schmidt, ABD ile ilişkilerine değinerek şunları söyledi:

 

“OHR’nin görevi zamanla sınırlı değildir. Ancak bazı seleflerimde olduğu gibi bana da artık başka birine yer açmam gerektiği ima edildi. Sadece şunu söyleyebilirim: ‘Yeni bir şey deneyelim’ şeklinde bir fikir vardı ya da hâlâ var.”

 

 

Schmidt’e göre görev değişikliği tartışmalarının merkezinde Bosna-Hersek’teki devlet mülkiyeti sorunu bulunuyor.

 

“Bütün meselenin merkezindeki konu, ülke topraklarının yaklaşık yüzde 30’unu kapsayan ve hâlâ çözülememiş olan devlet mülkiyeti meselesidir. Bu sorun yatırımları engelliyor ve ABD destekli planlanan Güney Doğalgaz Enterkoneksiyonu projesini de etkiliyor.”

 

Gazetecinin, altyapı projeleri için istisna bulunup bulunamayacağı yönündeki sorusuna Schmidt şu cevabı verdi:

 

“Evet, çekmecelerim önerilerle dolu. Ancak kilit siyasi aktörlerin desteği olmadan bunu yapmak istemiyorum. Daha sonra bunun doğru olup olmadığı konusunda yeni tartışmaların başlamasını istemiyorum. Siyasi uzlaşı eksikliği Bosna-Hersek’in bütün sorunlarının köküdür. Bu ülkenin yavaş ilerleyen kronik hastalığıdır.”

 

 

Röportajda OHR’nin geleceği de gündeme geldi. Dayton Anlaşması’nın üzerinden 30 yıl geçmiş olmasına rağmen Schmidt, Bosna-Hersek’in kurumsal işleyişinin hâlâ zayıf olduğunu savundu.

 

Kendi görev süresinin OHR’nin hâlen gerekli olduğunun bir kanıtı olduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

 

“Beş yıllık görev sürem boyunca birçok şey daha iyi hale geldi. Faaliyetlerim bu ülkenin siyasi işleyişini kesinlikle geliştirdi. Örneğin Federasyon’da dört yıl süren teknik hükümet döneminden sonra 2022 yılında parlamenter çoğunluğa sahip bir hükümetin kurulmasını sağladım. Ayrıca seçim sahtekârlığı imkânlarını azaltmak için Seçim Yasası’nı değiştirdim. İnsan hakları savunucuları bugün ciddi biçimde, Schmidt şimdi ayrılırsa 4 Ekim seçimleri için öngörülen reformların uygulanıp uygulanamayacağını sorguluyor.”

 

 

Bu röportaj üç önemli mesaj içeriyor:

 

1. Schmidt görevden ayrılmaya hazırlanıyor, ancak yerine kimin geleceği konusunda uluslararası uzlaşı henüz oluşmuş değil.

2. Devlet mülkiyeti ve Güney Enterkoneksiyon projesi, Bosna-Hersek’in önündeki en kritik siyasi ve ekonomik meseleler olarak görülüyor.

3. Schmidt, geniş yetkilere sahip olmasına rağmen bu konularda tek taraflı karar vermekten kaçındığını ve sorumluluğun yerel siyasi aktörlerde olduğunu vurguluyor.

 

Özellikle devlet mülkiyeti konusu, Republika Srpska ile devlet kurumları arasındaki yetki mücadelesinin merkezinde yer aldığı için, Schmidt’in açıklamaları önümüzdeki dönemde Bosna-Hersek siyasetinde yeni tartışmaları beraberinde getirebilir.

 

📝 

 

Christian Schmidt, Alman siyasetçi ve hukukçudur. En çok, 2021 yılından itibaren Bosna-Hersek’te görev yapan Yüksek Temsilci (High Representative) olarak tanınmaktadır.  

 

Kısaca Hayatı

 

* 1957 yılında Almanya’nın Bavyera eyaletinde doğdu.

* Hukuk eğitimi aldı ve avukat olarak çalıştı.

* Almanya’da muhafazakâr çizgideki Christian Social Union partisinin önde gelen isimlerinden biri oldu.

* 1990–2021 yılları arasında Alman Federal Meclisi (Bundestag) üyesi olarak görev yaptı.

* 2014–2018 yıllarında Almanya Tarım ve Gıda Bakanı olarak görev yaptı.  

 

 

* 1 Ağustos 2021’de, Valentin Inzko’nun yerine Bosna-Hersek Yüksek Temsilcisi oldu.

* Yüksek Temsilci, Dayton Barış Anlaşması’nın uygulanmasını denetleyen uluslararası makamın başıdır.

* Gerektiğinde yasa çıkarma, yasaları değiştirme ve bazı kamu görevlilerini görevden alma gibi olağanüstü yetkilere sahiptir.  

 

 

Schmidt’in Bosna-Hersek’teki müdahaleleri farklı kesimler tarafından farklı değerlendirilmektedir:

 

* Boşnakların bir kısmı onu devlet kurumlarını koruyan bir aktör olarak görmektedir.

* Hırvat siyasi çevrelerinin önemli bir bölümü, seçim sistemi reformları nedeniyle ona destek vermiştir.

* Sırp lider Milorad Dodik ve Republika Srpska yönetimi ise onun meşruiyetini tanımamaktadır.

* Rusya ve Çin de atanmasının BM Güvenlik Konseyi tarafından onaylanmadığını ileri sürerek eleştirilerde bulunmuştur.  

 

 

Christian Schmidt, savaş sonrası dönemde Bosna-Hersek’e en fazla müdahalede bulunan Yüksek Temsilcilerden biri olarak görülmektedir. Özellikle:

 

* 2022 seçimlerinden sonra seçim yasasında yaptığı değişiklikler,

* Federasyon hükümetinin kurulmasını sağlaması,

* Dodik ve ayrılıkçı politikalara karşı aldığı kararlar

 

nedeniyle Bosna siyasetinde derin etkiler bırakmıştır.  

 

 

Bosna-Hersek’te Christian Schmidt hakkında üç temel görüş vardır:

 

1. “Devleti koruyan uluslararası hakem” (özellikle devlet yanlısı çevreler).

2. “Dayton düzeninin bekçisi” (uluslararası toplumun önemli bir kısmı).

3. “Seçilmemiş yabancı yönetici” (özellikle Dodik ve Sırp milliyetçi çevreler).  

 

Bu nedenle Schmidt, Bosna-Hersek’in son yıllardaki en etkili ve aynı zamanda en tartışmalı uluslararası figürlerinden biri olarak kabul edilmektedir.