Kültür Sanat
Priştine'de Bu Akşam Seçkin Sanatçılar Konseri
3 saat önce
- Anasayfa
- Sizden Gelenler
- Hersek Bölgesinin Müslümanlık Mührü Ve Tapusu Olan Mezarlık Bakım Bekliyor
Hersek Bölgesinin Müslümanlık Mührü Ve Tapusu Olan Mezarlık Bakım Bekliyor
24 Haziran 2026, 16:05
0 dk
Doğu Hersek’te Mezarlıkların (Harem) Bakımı: Yeni Nesillerin Omuzlarındaki Emanet
Yazar: Hasan Eminović
Mufassal haber: M.Tevfik Yücesoy
Haziran ayı, Doğu Hersek’in dağınık ve savaş sonrası nüfusu büyük ölçüde azalmış Boşnak köylerinde yoğun faaliyetlerin yaşandığı bir dönemdir. Bu ay boyunca köy sakinleri ve savaş öncesi bölgede yaşayan ailelerin fertleri, imece usulü çalışmalarla ve çeşitli organizasyonlarla köy mezarlıklarını (harem) temizleyip düzenlemektedir. Ancak yıllar geçtikçe, yaşlı nesillerin azalması ve göç nedeniyle bu çalışmaların sürdürülmesi giderek zorlaşmaktadır.
Her Köyde Bir veya Daha Fazla Harem Bulunuyor
Nevesinye İslam Meclisi (Medžlis Islamske Zajednice Nevesinje) Başimamı Mehmed Čopelj, bölgedeki hemen her köyde bakım gerektiren bir veya birden fazla harem bulunduğunu belirtiyor.
Çopelj’e göre bazı köylerde insanlar gönüllü olarak bir araya gelip mezarlıkları biçiyor ve temizliyor; bazı yerlerde ise köylüler aralarında para toplayarak bu işi yapacak kişilere ücret ödüyor. Bu yöntemler sayesinde haremler bugüne kadar korunabildi.
Nevesinje Şehir Mezarlığı Özel Bir Zorluk Oluşturuyor
Özellikle Nevesinje’deki büyük şehir hareminin bakımı ciddi bir organizasyon gerektiriyor. Alanın genişliği nedeniyle işi üstlenecek ekip bulmak çoğu zaman zor oluyor.
Çopelj, birçok kişinin önce işi kabul ettiğini ancak mezarlığın büyüklüğünü görünce vazgeçtiğini anlatıyor. Bu nedenle geçmiş yıllarda mezarlığın tamamının biçilemediği dönemler yaşanmış. Ancak bu yıl cemaat yönetiminin ve gönüllülerin gayreti sayesinde bütün alan eksiksiz şekilde temizlenmiş ve düzenlenmiş.
Gençlerin Katılımı Yetersiz
Temizlik ve bakım çalışmalarına en çok orta yaş kuşağı katılıyor. Bunlar, bölgede doğmuş, anne-babalarının ve dedelerinin mezarlarının bulunduğu topraklara güçlü bir aidiyet hisseden insanlar.
Buna karşılık savaş sırasında veya sonrasında doğan genç nesillerin önemli bir kısmı, doğdukları yerlerden uzakta büyüdükleri için memleketlerine ve atalarının topraklarına aynı derecede bağlılık hissedemeyebiliyor.
Çopelj bu konuda özeleştiri de yapıyor:
“Belki de suç biraz biz büyüklerdedir. Çocuklarımızı bu faaliyetlere yeterince dahil etmiyoruz. Onları yanımıza almalı, bu çalışmalara katılmalarını sağlamalıyız. Çünkü biz sonsuza kadar yaşamayacağız. Bu emaneti çocuklarımıza bırakmalı ve onların bizim bıraktığımız yerden devam etmelerini sağlamalıyız.”
Sadece Mezarlık Değil, Tarihî Hafızanın Korunması
Geçmiş yıllarda bazı haremlerin bakımsız kalması nedeniyle İslam Birliği yönetimine eleştiriler yöneltilmiş olsa da son dönemde halk arasında farkındalık artıyor ve organizasyonlar daha düzenli yürütülüyor.
Çopelj, insanların doğdukları toprakları ve atalarının mirasını koruma sorumluluğunu unutmaması gerektiğini vurguluyor:
“Burada yüzyıllar boyunca yaşamış, çalışmış, mücadele etmiş ve vefat etmiş atalarımız yatıyor. Bu topraklar onların emeği, fedakârlığı ve bazen de silahla verdikleri mücadele sayesinde korunmuştur.”
Daha Derin Anlamı
Doğu Hersek’teki haremlerin bakımı yalnızca ot biçmek veya mezar taşlarını temizlemekten ibaret değildir. Bu çalışmalar;
* Boşnak tarihî hafızasının korunması,
* Şehitlerin ve ecdadın hatırasının yaşatılması,
* Bölgedeki asırlık Boşnak varlığının görünür kılınması,
* Genç nesillerde aidiyet duygusunun güçlendirilmesi,
anlamına gelmektedir.
Nüfusun azalması ve göçün devam ettiği Doğu Hersek’te haremleri yaşatmak, aslında sadece mezarlıkları değil, bir halkın tarihini, köklerini ve kimliğini de korumak anlamına gelmektedir. Bu nedenle mezarlıkların bakımı, Boşnak toplumu için hem dinî hem de kültürel bir emanet olarak görülmektedir.
