Yeni Meclis Başkanı, Cumhurbaşkanı Vekilliği Görevini Üstlenecek

Haziran ayında yapılan seçimlerden çıkan Kosova Meclisi’nin yeni yasama dönemi henüz tamamen oluşturulmuş değil. 6 Ağustos’ta başlayan oluşum oturumu tamamlanmadı. Vetëvendosje Hareketi ise yeni Meclis Başkanı seçilmeden önce ülkenin cumhurbaşkanının seçilmesi konusunda uzlaşmaya varılmasını talep ediyor.

Bu durum, mevcut cumhurbaşkanı vekilinin anayasal görev süresinin dolmasının ardından cumhurbaşkanlığı görevini kimin yürüteceği konusunda yeni tartışmaların başlamasına yol açtı.

Kosova Cumhurbaşkanlığı, Telegrafi’ye yaptığı açıklamada ülkenin cumhurbaşkanı vekili olmadan kalamayacağını belirterek, yeni Meclis Başkanı’nın seçilmesiyle birlikte bu sorumluluğun kendisine geçeceğini açıkladı.

Cumhurbaşkanlığı’nın yanıtında, “Yeni Meclis Başkanı kim olursa olsun, Cumhuriyet Cumhurbaşkanı seçilene kadar cumhurbaşkanlığı görevini yürütme sorumluluğu yeni Meclis Başkanı’na geçer.” denildi.

Öte yandan Albulena Haxhiu şu anda cumhurbaşkanlığı görevini vekâleten yürütüyor. Haxhiu, 10. yasama döneminin Meclis Başkanı olarak seçilmişti.

Haxhiu, Vjosa Osmani’nin Kosova Cumhurbaşkanı olarak beş yıllık görev süresinin sona ermesinin ardından 4 Nisan’da bu görevi üstlendi.

Kosova Anayasası, cumhurbaşkanı vekilinin bu görevi altı aydan fazla süreyle yürütemeyeceğini belirliyor.

Buna göre Haxhiu açısından bu süre 4 Ekim’de sona eriyor.

Cumhurbaşkanlığı, milletvekillerinin bu tarihe kadar yeni cumhurbaşkanını seçememesi halinde, konuyla ilgili yorum almak üzere Anayasa Mahkemesi’ne başvurma ihtimalini de dışlamadı.

Cumhurbaşkanlığı’nın açıklamasında, “Bu aşamada böyle bir prosedüre ihtiyaç duyulup duyulmayacağı konusunda önceden bir değerlendirme yapmak istemiyoruz.” denildi.

Anayasa hukuku uzmanı Mazllum Baraliu ise Telegrafi’ye yaptığı açıklamada oluşum oturumun henüz sona ermediği için Albulena Haxhiu’nun yeni Meclis Başkanı seçilene kadar Meclis Başkanı olarak kabul edilmeye devam ettiğini belirtmişti.

Baraliu’ya göre, Meclis’in oluşturulma sürecinin tamamlanmamış olması, önceki yasama döneminin görev süresinin bu süreç tamamlanana kadar hukuki sonuç doğurmaya devam ettiği şeklinde yorumlanmasına imkân tanıyor.

Baraliu, “Kurucu oturum henüz sona ermediği için, Haxhiu’nun Meclis Başkanı olduğu önceki yasama döneminin görev süresinin devam ettiği şeklinde yorum yapılabilir. Bu da şu anda onun Meclis Başkanı olduğu anlamına geliyor.” diye açıklamıştı.

Ancak Baraliu’ya göre yeni Meclis Başkanı seçildiği anda durum değişiyor. Yeni başkanın görevi devralmasıyla mevcut Meclis Başkanı’nın görevi otomatik olarak sona eriyor.

Baraliu, devlet başkanının bulunmadığı durumda cumhurbaşkanlığı görevini kimin yürüteceği konusunda da değerlendirmelerde bulundu. Ona göre Anayasa bu sorumluluğu Meclis Başkanı’na veriyor.

Baraliu, “Yeni yasama dönemi başladı ve bir Meclis Başkanı ortaya çıkarması gerekiyor. Bu başkan görevi devraldığı anda, eğer bir cumhurbaşkanımız yoksa, altı ay süreyle cumhurbaşkanı vekili olma hakkı otomatik olarak kendisine ait olur.” demişti.

Bu arada bu haftanın başında Vetëvendosje Hareketi ile Kosova Demokratik Birliği (LDK), cumhurbaşkanlığı meselesi konusunda anlaşmaya vardı.

İki parti, eski Anayasa Mahkemesi yargıcı Bekim Sejdiu’yu Kosova cumhurbaşkanlığı için aday gösterdi.

Ancak anlaşma bir gün sonra LDK’nin altı milletvekili tarafından desteklenmedi. Bu durum, Sejdiu’nun yeni cumhurbaşkanı seçilmesi için gerekli oyları sağlayıp sağlayamayacağı konusunda soru işaretlerine yol açtı.

Bu gelişmenin ardından, LVV lideri ve aynı zamanda Kosova’nın görevdeki başbakanı Albin Kurti, cumhurbaşkanlığı meselesinin çözümü için çabaların devam edeceğini açıkladı. Kurti, şu anda Sejdiu için 74 oyun güvence altına alındığını söyledi.

Cumhurbaşkanının ilk iki turda seçilebilmesi için Kosova Meclisi’ndeki toplam 120 milletvekilinden en az 80’inin oylamaya katılması gerekiyor. Üçüncü turda ise adayın tüm milletvekillerinin çoğunluğunun oyunu, yani en az 61 oyu alması gerekiyor. Ayrıca salonda en az 80 milletvekilinin bulunması şart.

Cumhurbaşkanı üçüncü turda da seçilemezse Anayasa, Meclis’in feshedilmesini ve 45 gün içinde yeni seçimlerin yapılmasını öngörüyor.

Dolayısıyla 4 Ekim tarihi ve yeni Meclis’in oluşturulması, ülkenin bundan sonraki kurumsal ve siyasi sürecinin nasıl ilerleyeceğini belirlemesi beklenen iki temel mesele olarak öne çıkıyor.