Kurti İrlanda’da: Kosova AB ve NATO Üyeliğini Hedefliyor

Kosova Meclisi, Kosova Demokratik Partisi'nin (PDK) talebi üzerine, Lahey'deki Özel Mahkemeler ve Özel Savcılık Ofisi Yasası'nın bugünkü oturumun gündemine alınmasını kabul etti. Oylama öncesinde PDK Genel Başkan Vekili Vlora Çitaku, söz konusu maddenin milletvekili sorularının hemen ardından veya uluslararası anlaşmaların öncesinde gündeme alınmasını istedi. Ancak Meclis Başkanı Albulena Haxhiu bu talebe karşı çıkarak yasanın mevcut gündemin sonuna eklenmesini önerdi. Bugünkü oturumda ayrıca uluslararası anlaşmaların görüşülmesinin yanı sıra, Sağlık Bakanı Arben Vitia hakkında iki önemli konu ele alınacak. Bunlar, dört ay boyunca tedavi alamayan meme kanseri hastasının ölümü ve onkolojik ilaç eksikliği ile Kosova'da elektrik planlaması, fiyatlandırması ve tedarikindeki sorunlara ilişkin gensoru ve önerge görüşmeleri olacak.

Kosova'nın eski Dışişleri Bakanı ve PDK milletvekili Enver Hoxhaj, Irak Kürdistan Bölgesi'nde düzenlenen Slemani Stratejik Forumu'na katıldı. Hoxhaj, forum kapsamında Bulgaristan'ın eski Başbakanı Kiril Petkov ve Türkiye'nin eski Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ali Babacan ile görüştü. Görüşmelerden fotografları Facebook hesabından paylaşan Hoxhaj, Kosova'nın çıkarlarının uluslararası platformlarda temsil edilmesinin öncelikleri arasında olduğunu belirtti. Hoxhaj, son günlerde uluslararası temaslarını da sürdürüyor. Berlin Güvenlik Konferansı'nda konuşmacı olarak yer alan eski bakan, ardından Lahey'de düzenlenen Çin Parlamentolar Arası İttifakı (IPAC) Zirvesi'ne katılmıştı. Hoxhaj, bu temaslarıyla Kosova'nın çıkarlarını uluslararası forumlarda gündeme taşımaya devam ediyor.

Kosova Gençlik ve Spor Bakanı Blerim Gashani, Prishtina 2030 Akdeniz Oyunları'nın organizasyon sürecinde ciddi zorluklar ve gecikmeler yaşandığını açıkladı. Gashani, bu sorunların başlıca nedenleri arasında iki yıl süren kurumsal istikrarsızlığı ve kurumlar arasındaki iletişim eksikliğini gösterdi. Kosova Meclisi Genel Kurulu'nda konuşan Gashani, Akdeniz Oyunları Yasası'nın 15 ay boyunca onaylanmadığını belirterek, göreve geldikten sonra yasanın kabulü ve Organizasyon Komitesi'nin oluşturulması için hızlı adımlar attıklarını söyledi. Bakan, sorunların yalnızca yerel kurumlar arasındaki iletişimle sınırlı olmadığını, Uluslararası Akdeniz Oyunları Komitesi (ICMG) ile ilişkilerde de anlaşmazlıklar yaşandığını ifade etti. İç iletişimdeki görüş ayrılıklarını kamuoyuyla paylaşmanın sürece katkı sağlamayacağını belirten Gashani, 2025 yılında alınan bir kararla organizasyonun temel ilkelerinden biri olan Kosova'nın tüm bölgelerinin oyunlara dahil edilmesi ilkesinin ihlal edildiğini de dile getirdi. Prishtina 2030 Akdeniz Oyunları'nın 24 Temmuz-4 Ağustos 2030 tarihleri arasında düzenlenmesi planlanıyor. Kosova, organizasyona ilk kez ev sahipliği yapacak. Oyunların ülkenin farklı şehirlerine yayılması ve Priştine'de Ulusal Yüzme Merkezi'nin inşa edilmesi öngörülüyor. Hazırlık sürecinde ise altyapı projelerinin ilerleyişi, kurumlar arası koordinasyon ve ICMG'ye karşı yükümlülüklerin yerine getirilmesi konularındaki endişeler devam ediyor.

İpek Temel Mahkemesi’nde, Arlinda Zekaj’ın eski eşi Jeton Sylaj hakkında, kendisini tehdit ettiği iddiasıyla açılan davanın ilk duruşması yoğun güvenlik önlemleri altında gerçekleştiriliyor. Saat 11.00’de yapılması planlanan duruşma, mahkemenin 10 Kasım 2026 tarihinde aldığı karar doğrultusunda basına ve kamuoyuna kapalı olarak yürütülüyor. Basın tarafından yayımlanan görüntülerde, hayatını kaybeden Arlinda Zekaj’ı tehdit etmekle suçlanan Jeton Sylaj’ın, Özel Müdahale Birimi ekipleri tarafından mahkemeye getirildiği anlar yer aldı.

Kosova Demokratik Birliği Milletvekili Arben Gashi, Kurti Hükümeti'ni Kosova'daki elektrik üretim kapasitelerindeki artış eksikliği nedeniyle eleştirdi. Facebook'ta yaptığı bir paylaşımda Gashi, son dört yılda bölge ülkelerindeki yeni üretim kapasitelerinin gelişimini karşılaştırarak, Kosova'nın sadece altı megavatlık bir artış kaydettiğini iddia etti. Yayınladığı rakamlara göre, Kuzey Makedonya 1.027 megavat, Sırbistan 922, Bosna Hersek 366, Arnavutluk 137 ve Karadağ 28 megavat yeni üretim kapasitesi ekledi. Gashi, bunu Kurti Hükümeti'nin enerji sektöründeki başarısızlığının bir göstergesi olarak nitelendirerek, bölge ülkeleri yeni kapasiteler inşa ederken Kosova'nın kara geçtiğini söyledi. Gashi, "Enerji propaganda ile değil, yatırımlar ve sorumlulukla üretilir" diye yazdı.

Kosova Enerji Kurumu (KEK) çalışanları, maaşlardan ve çalışma koşullarından duydukları memnuniyetsizliği dile getirmek amacıyla bugün Priştine’de kurumun yönetim ve yönetim kurulu ofisleri önünde protesto düzenledi. Çalışanlar, taleplerinin karşılanmaması halinde greve gidebilecekleri uyarısında bulundu. Protestonun gelecek hafta aynı gün, aynı saat ve yerde yeniden düzenleneceği bildirildi. KEK İşçileri Sendikası Başkanı Xhelal Jashari, çalışanların sorunlarının çözümü için kurum yönetimiyle diyalog kurmak istediklerini söyledi. İşçilerin greve gitmek istediğini belirten Jashari, “Şaka yapmadığımızı söylüyoruz. Biz sadaka istemiyoruz. Oturun, diyalog kurun ve sorunları tek tek çözün. Artık dayanma gücümüz kalmadı. Yönetimin keyfinin yerine gelmesini beklemekten yorulduk.” dedi. Ekonomi Bakanı Artane Rizvanolli’nin sendikayla görüşmemesi halinde ülkenin elektrik kesintisiyle karşı karşıya kalacağını savunan Jashari, “Her şeyi birlik içinde başaracağız. Birlik olmadan sonuç alınamaz. Bugün Bakan Artane Rizvanolli’den görüşme talep edeceğiz. Eğer görüşme gerçekleşmezse Kosova’nın tamamı karanlıkta kalacak.” ifadelerini kullandı. KEK İşçileri Sendikası Başkan Yardımcısı Nexhmi Llumnica da protestoyla çalışanların memnuniyetsizliğini dile getirdiklerini belirtti. Bütçeden 120 milyon Euro’nun yeniden tahsis edilmesi ve bunun 30 milyon Euros’unun kamu işletmelerine ayrılması kararına değinen Llumnica, “Bizim paramızın alınıp başkalarına verilmesinin, kendi evine ise kaynak ayrılmamasının anlamı nedir?” diye konuştu. Bağımsız İdare Sendikası Başkanı Ali Gashi ise KEK çalışanlarının taleplerini haklı bulduğunu belirterek, protestoya yalnızca dayanışma göstermek için değil, çalışanların emeğini, fedakârlığını ve her gün karşılaştıkları adaletsizlikleri gündeme taşımak için katıldığını söyledi. Top of Form

Başbakan Albin Kurti, İrlanda’ya ulaştı. Kurti, İrlanda Başbakanı Michael Martin tarafından karşılandı. Kurti, 1999 yılında Slobodan Miloşeviç yönetimindeki Sırp silahlı kuvvetleri ve Yugoslavya’nın işlediği soykırım nedeniyle yurtlarından sürülen binden fazla Kosovalı Arnavut mülteciye kapılarını açan İrlanda halkına teşekkür etti. Avrupa Siyasi Topluluğu (EPC) toplantısına da değinen Kurti, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığının sürdüğü bir dönemde liderlerin bir araya gelmesinin önemine dikkat çekti. Kurti, “Liderlerin bir araya gelerek görüşlerini tartışması ve uyumlaştırması çok önemli. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığı devam ederken kritik altyapıya yönelik kinetik saldırılar ve hibrit savaş, Ukrayna’daki saldırganlığın sınırlarını aşıyor. Bu nedenle EPC’nin liderleri bir araya getirerek güçlerini birleştirmelerine yardımcı olduğunu düşünüyorum.” dedi.

İçişleri Bakanı Xhelal Sveçla, hükümetin görev süresi boyunca Kosova Polisi’ne yönelik mali ve kurumsal desteğin kesintisiz sürdüğünü Meclis’in bugünkü oturumunda açıkladı. Polis üniformalarının teminine ilişkin konuşan Sveçla, hükümeti devraldıklarında 109 milyon Euro olan polis bütçesinin 176 milyon Euro’ya çıkarıldığını belirtti. Sveçla, son beş yılda Kosova Polisi için tahsis edilen ve harcanan toplam bütçenin 732 milyon avroya ulaştığını söyledi. Hükümet ve İçişleri Bakanlığı’nın mali desteği sağlamakla sorumlu olduğunu vurgulayan Sveçla, tedarik ve ihale süreçlerinin ise Kosova Polisi’nin ilgili birimlerinin yetki alanında bulunduğunu ifade etti. Bakan bu süreçlere müdahale etme yetkisi ve yasal hakkı olmadığını kaydetti. Polis üniformalarının teminine ilişkin olarak, Kosova Polisi’nden aldığı rapora göre ihale sürecinin dört kez başlatıldığını aktaran Sveçla, 2021 yılında 11,3 milyon Euro değerinde bir ihale açıldığını ancak alınan tekliflerin idari kriterleri karşılamaması nedeniyle sürecin polis tarafından iptal edildiğini belirtti. Bir diğer ihale sürecinin ise 2023 yılında yine 11,3 milyon Euro bedelle başlatıldığını anlatan Sveçla, bu sürecin başlatılmasından sözleşmenin imzalanmasına kadar yaklaşık üç yıl sürdüğünü bildirdi. Sveçla, gecikmenin Kamu İhale İnceleme Kurumu’na yapılan altı itiraz ve kurumun aldığı kararlardan kaynaklandığını dile getirdi.  

Kosova Ombudsmanlığı, ülkedeki su kaynaklarının durumuna ilişkin raporunu yayımladı. Raporda nehirlerdeki ciddi kirlilik, su kaynaklarının yönetimindeki sorunlar ve çevrenin korunmasına yönelik mevzuatın uygulanmasındaki eksiklikler ortaya konuldu. Rapora göre ülkedeki en kirli nehirler arasında Vragoli’deki Graçanka, tüm akışı boyunca Sitnica, Gerlica ve Kaçanik’teki Nerodimja, Drenas ve Vragoli’deki Drenica ile Klina’daki Limani Nehri bulunuyor. Kirliliğin başlıca nedenleri arasında arıtılmamış kentsel atık suların nehirlere bırakılması, sanayi faaliyetleri, tarımsal faaliyetler, nehir yataklarına çöp atılması ve kontrolsüz kum-çakıl çıkarılması nedeniyle nehirlerin tahrip edilmesi sıralanıyor. Raporda, özellikle yerel yönetimlerde olmak üzere kurumsal kapasite eksikliğine de dikkat çekiliyor. Belediyelerin çoğunda çevre görevlisi ve müfettiş bulunmadığı, birçok belediyenin ise yerel çevre koruma planına sahip olmadığı belirtiliyor. Kosova Hidrometeoroloji Enstitüsü’nde personel ve laboratuvar ekipmanı eksikliği de endişe verici sorunlar arasında gösteriliyor. Raporda ayrıca, özellikle yeraltı sularını kapsayacak şekilde su kaynaklarının izleme ağının genişletilmesi gerektiği vurgulanıyor.  

Meclis, Özel Mahkeme ve Özel Savcılık Ofisi Yasası’nın bugünkü oturumun gündemine alınmasına ilişkin önergeyi kabul etti. Önergeye 79 milletvekili destek verirken, karşı oy ve çekimser oy kullanılmadı. Önergenin kabul edilmesinin ardından Özel Mahkeme Yasası, oturum gündeminin 11’inci maddesi olarak belirlendi. Yasanın milletvekilleri tarafından ele alınarak oylanması bekleniyor. PDK Milletvekili Vlora Çitaku, söz konusu maddenin parlamenter sorular bölümünün hemen ardından görüşülmesini talep etti. Meclis Başkanı Albulena Haxhiu ise diğer partilerin tutumlarının da dikkate alınması gerektiğini belirterek Çitaku’ya taleplerini abartmaması uyarısında bulundu. Bu gelişme, PDK ile Vetëvendosje Hareketi arasında yasanın mevcut haliyle, bu aşamada herhangi bir değişiklik yapılmadan Meclis’e sunulması konusunda varılan uzlaşmanın ardından yaşandı. Özel Mahkeme Yasası, 6 Ekim’de Meclis’te kabul edilmiş ancak daha sonra Cumhurbaşkanı tarafından yeniden görüşülmek üzere Meclis’e iade edilmişti. Yasanın yeniden kabul edilmesi ve cumhurbaşkanının vetosunun aşılması için en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor.