Haxhiu, Kuzey Makedonya Meclis Başkanı Afrim Gashi ile Görüştü

Kosova Başbakanı Albin Kurti, Sırbistan’da 25 Ekim’de düzenlenen seçimlerin ardından Preşova, Medvece, Bujanovça ve Yeni Pazar’dan siyasi temsilciler, aktivistler ve Arnavutlarla bir araya geldi. Kurti, Facebook paylaşımında Arnavut siyasi oluşumlarının “Arnavut Koalisyonu” listesi altında birleşmesinin, 2000 yılından bu yana Sırbistan’daki Arnavutlar için en iyi seçim sonucunu getirdiğini belirtti. Koalisyonun 2020 seçimlerine kıyasla 1.233 oy daha fazla aldığını ve o dönemde Arnavutların üç milletvekilliği kazandığını hatırlattı. Kurti’ye göre Arnavutlar, Sırbistan’ın nüfus bakımından dördüncü büyük azınlığı olmalarına rağmen son seçimlerde ulusal azınlık listeleri arasında oy sayısında ikinci sırada yer aldı. Arnavut Koalisyonu, azınlık listelerine ayrılan toplam altı milletvekilliğinden ikisini kazandı. Kurti, sonucun yalnızca sayısal bir başarı olmadığını vurgulayarak adres kayıtlarının pasifleştirilmesi, diplomaların tanınmaması, kamu kurumlarında dışlanma, ekonomik ayrımcılık ve göç gibi sorunlara dikkat çekti. Arnavut siyasi oluşumlarının birlikteliğinin sürmesi gerektiğini belirten Kurti, kazanılan iki milletvekilliğinin hem ortak bir başarı hem de ortak bir sorumluluk olduğunu ifade etti.

Kosova Güvenlik Gücü-KGG Üniversite Çalışmaları Merkezi, uluslararası “Triumfi Dardan” (Dardan Zaferi) yarışmasını tamamladı. Savunma Bakanı Ejup Maqedonci, bu yıl NATO üyesi ülkelerden 40 subay adayının katıldığı organizasyonun şimdiye kadarki en yüksek katılıma ulaştığını açıkladı. Yarışmacılar, 35 kilogramlık ekipman taşıyarak zorlu arazide 52 kilometre yol katetti ve 22 saat boyunca aralıksız şekilde beş askeri görevi tamamladı. Maqedonci, yarışmanın geleceğin askeri liderlerinin hazırlık düzeyini, dayanıklılığını ve mesleki becerilerini ortaya koyduğunu belirtti. Askeri eğitimin geliştirilmesi kapsamında merkezin uluslararasılaşmasının öncelikleri arasında yer aldığını vurguladı. Bakan, uluslararası akademilerle yapılan anlaşmaların, bursların ve ortak faaliyetlerin askeri öğrencilerin mesleki gelişimine katkı sağladığını ifade ederek merkez komutanı Binbaşı Mimoza Budeci’yi, personeli ve öğrencileri tebrik etti.  

Kosova’yı sarsan Arlinda Zekaj cinayeti, İpek’te protesto edildi. Onlarca vatandaş, olayla ilgili sorumlulukların açıklığa kavuşturulması talebiyle İpek Mahkemesi önünde bir araya geldi. Protestocular, Arlinda Zekaj’ın hayatının tehlikede olduğu konusunda daha önce çeşitli kişileri uyardığını ancak güvenlik ve adalet kurumlarının kendisini koruyamadığını belirtti. Zekaj’ın fotoğrafını taşıyan göstericiler, trajik olayla ilgili kurumların sorumluluk üstlenmesini ve hesap vermesini istedi.  

25 Ekim’de İpek’in Vitomirica bölgesinde öldürülen Arlinda Zekaj’ın yaklaşık 12 yaşındaki çocuğunun, Kosova’daki sığınma evlerinden birinde bulunduğu açıklandı. İpek Temel Savcılığı Sözcüsü Shkodran Nikçi, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, çocuğun durumunun Sosyal Hizmetler Merkezi’nin (QPS) yetki alanında olduğunu belirtti. Nikçi, “Bu konu Sosyal Hizmetler Merkezi’nin yetki alanına giriyor. Edindiğimiz bilgilere göre çocuk, Kosova Cumhuriyeti’ndeki sığınma evlerinden birinde bulunuyor” dedi. Arlinda Zekaj’ın öldürülmesi kamuoyunda tepkilere yol açtı. Zekaj’ın cinayetten yalnızca üç gün önce, 22 Ekim’de İpek Başsavcısı Lumturije Vuçetaj’a başvurarak dosyasının ele alınış biçimiyle ilgili endişelerini dile getirdiği bildirildi. Savcılığın açıklamasına göre, 23 Ekim’de Zekaj’ın eski eşi hakkında aile içi ilişkiler kapsamında tehdit suçlamasıyla iddianame hazırlanmıştı. Zekaj ise 25 Ekim’de İpek’in Vitomirica bölgesinde öldürüldü. Yayımlanan bilgilere göre cinayet şüphelisi firari durumda. Olayın ardından Kosova Devlet Başsavcısı, dosyanın ele alınması sırasında herhangi bir ihmal yaşanıp yaşanmadığının açıklığa kavuşturulması amacıyla ayrıntılı rapor hazırlanmasını istedi. Kosova Polis Müfettişliği de Zekaj’ın daha önce yaptığı bildirimlerin nasıl ele alındığına ilişkin inceleme başlattı.

Kosova Yüksek Mahkemesi, Blerim Isufaj’ın Özel Savcılık Başsavcılığı görevinden alınmasına ilişkin Kosova Savcılık Konseyi (KPK) kararına yaptığı itirazı kabul edilemez buldu. 27 Ekim 2026 tarihli kararda mahkeme, başvurunun disiplin meselelerine ilişkin özel yargı yetkisi kapsamında incelenmesi için gerekli yasal koşulların oluşmadığını belirtti. Mahkemeye göre, yöneticilik görevinden alınmak tek başına disiplin kararı anlamına gelmiyor. Isufaj hakkındaki kararın idari nitelikte olduğu ve hukuka uygunluğunun yetkili mahkemede idari uyuşmazlık yoluyla sorgulanabileceği ifade edildi. KPK, 2 Ekim’de Isufaj’ı kötü yönetim, yetersizlik, görevlerini yerine getirememe ve performans standartlarını karşılayamama gerekçeleriyle görevden almıştı. Isufaj, Özel Savcılıkta savcı olarak görevine devam ederken Dren Paca başsavcı vekilliğine atanmıştı. Yüksek Mahkemenin kararı, görevden alma işleminin hukuka uygunluğunu esastan değerlendirmiyor; yalnızca mevcut başvuru yolunun kabul edilemez olduğuna hükmediyor.

Cumhurbaşkanı Justina Shiroka-Pula, Karadağ Kamu Yönetimi Bakanı Marash Dukaj’ı kabul etti. Görüşmeye Karadağ’ın Priştine Büyükelçisi Bernard Çobaj da katıldı. Bakan Dukaj, göreve başlaması dolayısıyla Cumhurbaşkanı Shiroka-Pula’yı tebrik ederek yeni görev döneminde başarılar diledi. Shiroka-Pula ise ziyaretinden ve tebriklerinden dolayı Dukaj’a teşekkür ederek Kosova ile Karadağ arasındaki iyi ilişkilerin ve iş birliğinin önemini vurguladı. Görüşmede, Karadağ’daki Arnavutlar ile Kosova’daki Karadağlıların iki ülke arasında bir köprü görevi gördüğü ve halklar arasındaki dostluk, karşılıklı anlayış ve iş birliğinin güçlenmesine önemli katkı sağladığı ifade edildi. Cumhurbaşkanı Shiroka-Pula, Karadağ ile iyi ilişkilerin korunması ve geliştirilmesinin her iki ülkenin de çıkarına olduğunu belirterek, ortak ilgi alanlarında iş birliğinin derinleştirilmesine destek vermeye hazır olduklarını dile getirdi.  

Başbakan Albin Kurti, Kosova Üniversite Klinikler Merkezi (QKUK) Kardiyoloji Kliniği bünyesinde yenilenen Koroner Ünitesi’nin açılışına katıldı. Ünitenin yenilenmesi için 211 bin Euro yatırım yapıldı. Açılış töreninde konuşan Kurti, QKUK’da gerçekleştirilen yatırımların sağlık alanlarının dönüştürülmesine, hastalar için daha iyi koşulların oluşturulmasına ve uzman doktorlarla hemşirelerin çalışma ortamlarının iyileştirilmesine katkı sağladığını söyledi. Kurti, altı ay önce de Kardiyoloji Kliniği bünyesindeki Girişimsel Kardiyoloji bölümünün yenilenen alanının açıldığını hatırlattı. Bir milyon Euro’yu aşan yatırımla yeni bir anjiyografi cihazının kurulduğunu belirten Kurti, cihazın hastaların hizmetine sunulduğunu ve bekleme listelerinin azaltılmasına yardımcı olduğunu ifade etti. Hastalara daha iyi bakım koşulları Koroner Ünitesi’nde tedavi gören hastaların yakın gözetim, tedavi ve sürekli bakıma ihtiyaç duyduğunu vurgulayan Kurti, yenilenen alanların daha kaliteli sağlık hizmeti sunulmasına katkı sağlayacağını açıkladı. Kurti, hastaların ve ailelerinin ihtiyaç duydukları sağlık hizmetlerine iyi koşullarda ve deneyimli sağlık çalışanları tarafından erişebilmesinin önemine dikkat çekti. Her iki yatırım aşamasının da Lüksemburg Hükümeti’nin desteğiyle gerçekleştirildiğini aktaran Kurti, katkılarından dolayı Lüksemburg’a teşekkür etti. Başbakan, iş birliğinin sonuçlarının kliniğin günlük çalışmalarına ve vatandaşlara sunulan sağlık hizmetlerine yansıdığını söyledi. Kardiyoloji Kliniği’nde yeni yenileme çalışmaları yapılacak Kurti, sağlık alanındaki yatırımların devam edeceğini belirterek, yakın zamanda yeniden QKUK’yi ziyaret edeceklerini ve Kardiyoloji Kliniği’nde yeni yenileme çalışmalarını başlatacaklarını duyurdu. Kardiyoloji alanına öncelik verdiklerini ifade eden Kurti, Kosova’da en sık görülen ölüm nedenleri arasında kalp hastalıklarının bulunduğunu vurguladı. Başbakan Kurti, projede görev alan ekiplere, Sağlık Bakanı Arben Vitia’ya ve sağlık çalışanlarına teşekkür ederek, kliniklerin aşamalı olarak yenilendiğini ve amaçlarının hastalara daha iyi koşullarda, daha hızlı tedavi sunmak olduğunu kaydetti.

Başbakan Albin Kurti, Kardiyoloji Kliniği bünyesindeki Koroner Ünitesi’nin açılış törenine katılmak üzere Kosova Üniversite Klinikler Merkezi’ne (QKUK) geldi. Törene Kosova Sağlık Bakanı Arben Vitia ve Lüksemburg’un Priştine Büyükelçisi Eric Dietz de katılıyor. Koroner Ünitesi’nin hizmete açılması, Kardiyoloji Kliniği’nde gerçekleştirilen modernizasyon çalışmalarının yeni bir aşamasını oluşturuyor. Daha önce klinikteki alanların ve kardiyovasküler hastalıkların teşhis ve tedavisinde kullanılan ekipmanların iyileştirilmesine yönelik yatırımlar yapılmıştı.  

Vetvendosje Parlamento Grubu Şefi Arberie Nagavci, Arlinda Zekaj’ın öldürülmesiyle ilgili olarak Meclis Araştırma Komisyonu kurulması için girişim başlattıklarını açıkladı. Altı aylık görev süresine sahip olacak komisyon, Zekaj’ın yaşamını ve güvenliğini korumakla yükümlü kurumların eylem ve ihmallerini inceleyecek. Soruşturmada ihbarların değerlendirilmesi, risk analizleri, koruma kararlarının uygulanması ile polis, savcılık, mahkemeler ve diğer sorumlu kurumların faaliyetleri ele alınacak. Nagavci, komisyonun kurulmasından itibaren 60 gün içinde ilk bulguları ve acil önlem önerilerini içeren geçici raporunu Meclise sunmasının öngörüldüğünü belirtti. Nagavci, “Hiçbir kurumsal ihmal, gecikme veya hareketsizlik inceleme dışında kalmamalı. Kimin harekete geçme sorumluluğu olduğu, hangi adımların atıldığı ve kurumsal korumanın nerede başarısız olduğu açıklığa kavuşturulmalı” dedi.  

Sırbistan’daki öğrenci hareketinin seçim başarısı, Bosna-Hersek ile ilişkilerde değişim beklentisini gündeme getirdi. Ancak Belgrad’ın Srebrenitsa soykırımına, savaş suçlarına ve Bosna-Hersek’in toprak bütünlüğüne ilişkin tutumu, yeni dönemin yönünü belirleyecek temel ölçütler arasında yer alıyor.   Sırbistan’da gerçekleştirilen erken genel seçimlerin ardından Aleksandar Vučić ve Sırp İlerleme Partisi’nin (SNS) iktidarı kaybetmesi, ülkede yeni bir siyasi dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Ancak Bosna-Hersek açısından asıl mesele, Belgrad’da kimin iktidara geleceğinden çok, önceki dönemin bölgesel siyasete yön veren politikalarının değişip değişmeyeceği.   Öğrenci hareketinin başarısı, yıllardır iktidar gücünün merkezileşmesi, kurumların işleyişi ve medyanın bağımsızlığı konusunda eleştirilen siyasi yapıya yönelik önemli bir itirazı temsil ediyor. Bununla birlikte, iktidar değişikliğinin 1990’lı yıllardan devralınan milliyetçi siyasi yaklaşımların da sona ermesi anlamına geleceğini şimdiden söylemek mümkün değil.   Slobodan Milošević’in 2000 yılında iktidardan uzaklaştırılması sonrasında da Sırbistan’ın geçmişiyle yüzleşeceği ve bölgesel ilişkilerde yeni bir sayfa açacağı yönünde beklentiler oluşmuştu. Ancak milliyetçi söylemlerin varlığını sürdürmesi ve savaş dönemine ilişkin tartışmalar, siyasi kadroların değişmesinin tek başına köklü bir dönüşüm sağlamadığını gösterdi.   Aleksandar Vučić’in siyasi geçmişi de bu tartışmanın önemli başlıklarından biri. Eski Sırp Radikal Partisi mensubu olan Vučić, sonraki yıllarda Avrupa Birliği ile bütünleşme hedefini öne çıkarsa da milliyetçi söylemleri nedeniyle eleştirilmeye devam etti.   İlişkilerin geleceği iki temel meseleye bağlı   Bosna-Hersek ile Sırbistan arasındaki ilişkilerin geleceği açısından yeni yönetimin tutumu özellikle iki konuda önem taşıyor: Srebrenitsa soykırımına ilişkin uluslararası yargı kararlarının kabul edilmesi ve Bosna-Hersek’in iki entitesinden biri olan Sırp Cumhuriyeti’ne (RS) yönelik politika.   Uluslararası mahkemeler, Temmuz 1995’te Srebrenitsa’da yaşananları soykırım olarak hükme bağladı. Bu nedenle yeni siyasi kadroların tarihî gerçeklere ve yargı kararlarına yaklaşımı, uzlaşma ve iyi komşuluk ilişkilerinin geliştirilmesi bakımından belirleyici olacak.   Haberde aktarılan bilgilere göre, öğrenci hareketinin temsilcilerinden Nemanja Karović, seçim öncesindeki bir tartışmada Yeni Pazar’da açılan “Srebrenitsa’da soykırım yapıldı” yazılı pankartla ilgili soruya açık bir yanıt veremedi. Bu durum, öğrenci hareketinin yolsuzlukla mücadele ve demokratikleşme taleplerinin yanı sıra savaş geçmişi konusunda nasıl bir tutum benimseyeceği sorusunu da gündeme getiriyor.   Demokratik kurumların güçlendirilmesi, hukukun üstünlüğünün sağlanması ve Avrupa ile bütünleşme hedefi, savaş suçlarıyla yüzleşme meselesinden ayrı değerlendirilemez. Bosna-Hersek açısından beklenti, Sırp halkının kolektif olarak suçlanması değil; mağdurların hatırasına, mahkeme kararlarına ve tarihî gerçeklere saygı gösterilmesidir.   Sırp Cumhuriyeti politikası değişecek mi?   İkinci önemli konu, Belgrad’ın Bosna-Hersek bünyesindeki Sırp Cumhuriyeti ile ilişkileridir. Sırbistan’ın, Dayton Barış Anlaşması ve Bosna-Hersek’in anayasal düzeni çerçevesinde Sırp Cumhuriyeti ile özel ilişkiler geliştirme hakkı bulunuyor. Ancak bu ilişkilerin Bosna-Hersek’in egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve devlet kurumlarını zayıflatacak biçimde yürütülmesi, iki ülke arasındaki ilişkilerde sorun oluşturmaya devam edebilir.   Yeni yönetimin Saraybosna’daki devlet kurumlarıyla doğrudan ve eşit düzeyde ilişkiler kurması, Dayton düzenine bağlılığını göstermesi ve ülkenin istikrarını zedeleyen girişimlere destek vermemesi, değişimin somut göstergeleri arasında yer alacak.   Sırbistan’ın Sırp Cumhuriyeti ile görüşmesi tek başına sorun olarak değerlendirilmiyor. Asıl tartışma, bu ilişkilerin Bosna-Hersek’in devlet yapısına karşı bir siyasi araca dönüşüp dönüşmeyeceği noktasında yoğunlaşıyor.   Yeni dönem, somut adımlarla değerlendirilecek   Bosna-Hersek açısından Sırbistan’daki siyasi değişim, ne peşinen bir umut kaynağı olarak kesin sonuçlarıyla kabul edilmeli ne de olası değişim ihtimali baştan reddedilmeli. Yeni yönetimin söylemlerinden çok uygulamaları, komşuluk ilişkilerinin geleceği hakkında daha somut bir değerlendirme imkânı sağlayacak.   Belgrad’ın Srebrenitsa soykırımına ilişkin yargı kararlarına yaklaşımı, savaş suçlarıyla yüzleşme iradesi ve Bosna-Hersek’in egemenliği ile toprak bütünlüğüne saygısı, yeni dönemin en önemli sınavları arasında bulunuyor.   Bölgesel istikrarın kalıcı hâle gelmesi, yalnızca iktidarların değişmesine değil, geçmişin tartışmalı mirasıyla yüzleşilmesine ve komşu devletlerin egemenliğine saygı gösterilmesine de bağlı.   (Mufassal haber: M.Tevfik Yücesoy)